Լրագրողական դիտարկումներ և նոթեր

Հոգնել եմ արդեն Գլենդեյլից: Տարօրինակ քաղաք է: Ու տարօրինակ զգացումներ է առաջացնում: Նախ` համարվում է ամենաանվտանգ քաղաքներից մեկը: Շատ մաքուր ու անվտանգ: Հետո` հայաշատ: Շատ են տարբեր անկյուններից այստեղ ապրող հայերը:

Առաջին շաբաթներին սկսեցի շատ հաղորդակցվել հայաստանցիների հետ: Նախ` կուլտուրան էր մոտ, հետո` լեզուն: Ընդ որում, ասելով հայաստանցի, նկատի ունեմ երևանցիներին: Երևանցիներ այստեղ շատ կան` երգիչների, դերասաններ, ռեժիսորներ, լրագրողներ: Ով ուզեք: Բայց գիտեք ինչն է հետաքրքիր. որ ապրելով Ամերիկյանում, դեռ խոսում են Հայաստանի իրենց կյանքի մասին: Իրենց հայաստանյան արկածների մասին: Ու եթե գործ էլ անում են,ապա համեմատվում են Հայաստանում կատարված աշխատանքի հետ: Համեմատվում են հայաստանյան գործընկերների հետ:

Երկրորդ թեման` Հայաստանը քննադատելն է ու աղքատության մասին խոսելը: Կարող են այս մասին ժամերով խոսել` առանց կանգառի: Շատ են խոսում իրենց վարկերի ու պարտքերի մասին: Ու պարտադիր հայհոյում են Ամերիկան: Կարծես` նրանց զոռով են այտեղ բերել: Հա, որ խոսում են` ձայնի ինտոնացիայի մեջ այնքան մուննաթ կա, որ չես հասկանում, թե ում վրա է նեղացած:

Չգիտեմ, բայց անավարտ բան կա նրանց կյանքերում: Անցյալը մի տեղ է, ներկան մեկ ուրիշ, ու չեն էլ պատկերացնում իրենց ապագան: Երբ հարցնում ես ծրագրերից, ապա կմկմոցով մի բան են ասում կամ էլ Հայաստանյան այցի մասին են պատմում:

Իրենց լեզվապաշարում շատ են օգտագործում անգլերեն բառեր, բայց երբ տեղը գալիս է անգելերն խոսելու, պարզվում է լեզուն չգիտեն ու շատ են զարմանում, որ դու գիտես: Հետո` զարմանում են, որ ամերիկյան հեռուստատեսություն ես նայում, ոչ թե հայկական, հետո` հարցնում են, թե ինչու ես անգլերեն գրքեր կարդում, կողքի խանութում տեղեկացնում են, որ Սևակ են վաճառում…

Ու զարմանալին այն է, որ էլի եմ կրկրնում` համեմատվում են Հայաստանի հետ: Այն դեպքում, որ մի քանի փողոց այն կողմ Հոլիվուդն է` համաշխարհային շոու-բիզնեսի սիրտը, այն դեպքում, երբ ապրում են աշխարհի ամենահզոր պետությունում:

Երկակի զգացումներ է առաջացնում այս քաղաքը` մի կողմից կարծես ԱՄՆ-ում ես, բայց մյուս կողմից` միայն հայերեն ես լսում: Հիմա էլ սրճարանում նստած գրում եմ: Հարևան սեղաններին հայերեն խոսակցություններ են: Անցնող մեքենաներից` հայերեն երաժշտություն: Երեխան լացում է հայերեն: Փոստատարը հայ է: Ծառեր խնամողը` հայ: Քաղաքապետը` հայ: Կարծես Հայաստանն է: Էս առիթով Շուշոյի երգի բառերը հիշեցի, ոնց որ հենց էս գրածիս ու գլենդելահայերի համար լինի. կարդացեք ու գրեք ձեր ռեակցիան էս ամենին...

կես կարոտ, կես պատրանք / ծիսական, կիսակյանք / կիսասիրտ, գոյության հպատակ / կես բախտին հակառակ / կիսացավ տառապանք / կիսակիրք կիակամք ժամանակ / կեսերի, կեսերի / կիսափառք հաղթանակ / խելահեղ աշխարհի արձագանք

հեռացել եմ, մոռացել եմ, կիսաերգը, կիսալաց / կարոտի ծիածանները երկնքում չեն հորինված / կարոտի հորիզոնները կիսավիշտ են, կիսահույս / կարոտի հայելինները կիսամութ են, կիսալույս

Այսօր` հուլիսի 9-ին հանկարծամահ է եղել ջազային երգչուհի Էլվինա Մակարյանը: Նրա անշնչացած մարմինը գտել են Գլենդելի իր բնակարանում:

    Էլվինա Մակարյանը հայկական ջազի ամենավառ ներկայացուցիչներից մեկն էր: Արդեն 14 տարեկան նա Կոստանտին Օրբելյանի Հեռուստատեսության և ռադիայի պետական նվագախմբի մեներգչուհի էր: Լինելով ջազային կատարող, երգչուհին լայն հասարակությանը հայտնի դարձավ իր անմոռանալի հիթերով` Յարո ջան և Երևան:

    1990 թվականին Էլվինա Մակարյանը տեղափոխվում է ԱՄՆ մշտական բնակության, թեև Հայաստանի համար ամենածանր 94-97 թթ. վերադառնում է հայրենիք դասավանդելու: 

    Դժբախտաբար նոր հազարամյակը երգչուհու համար բերեց մեծ կորուստներ: Մի քանի տարի առաջ մահացավ նրա մայրը, իսկ երկու տարի առաջ հանկարծամահ եղավ միակ 28-ամյա որդին: 

     Երգչուհին երկար ժամանակ սգում էր որդու կորուստը, թեև վերջին շրջանում սկսել էր իր նոր ձայներիզի աշխատանքը և անգամ մտադիր էր դուրս գալ ամերիկյան շուկա:

     Էլվինա Մակարյանը 57 տարեկան էր: Ի դեպ, նա չուներ պետական և ոչ մի մրցանակ:

²Ûá, Çëϳå»ë, »ñÏáõ ³Ý·³Ù ÷áñÓ»É »Ù Èáë-²Ýç»É»ëáõÙ ýÇÉÙ ¹Çï»É` ³é³çÇÝ ³Ý·³Ù ¶É»Ý¹»ÉáõÙ, »ñÏñáñ¹Á` ÐáÉÉÇíáõ¹áõÙ: àõ »ñÏáõ ³Ý·³Ù ¿É ç³Ëç³ËÇã ³ÝѳçáÕáõÃÛ³Ý »Ù Ù³ïÝí»É:

            §úáõß»ÝÇ 13 ÁÝÏ»ñÝ»ñÁ¦ ³Ù³é³ÛÇÝ µÉáϵ³ëï»ñÝ»ñÇ ë»½áÝÇ ³é³çÇÝ ëå³ëí³Í ýÇÉÙÝ ¿ñ: ¶áÝ» ÙdzÛÝ ³ÛÝ å³ï׳éáí, áñ ýÇÉÙáõÙ, µ³óÇ ³ëïÕ³ÛÇÝ »éÛ³ÏÇó` æáñç ÎÉáõÝÇÇó, ´ñ»¹ äÇïÇó »õ ػà ¸»ÛÙáÝÇó, Ýϳñ³Ñ³Ýí»É ¿ñ ݳ»õ ²É ä³ãÇÝáÝ »õ ¾É»Ý ´³ñÏÇÝÁ, áñÁ, û» Çñ å³ïϳé»ÉÇ ï³ñÇùÇÝ, áõÕÕ³ÏÇ Ññ³ß³ÉÇ ï»ëù áõÝ»ñ, ³ñÅ»ñ ýÇÉÙÁ ݳۻÉ:

            úñÝ ¿É ÑÇÝ·ß³µÃÇ ¿ñ: àñáß»óÇÝù ÏÇÝáóïñáÝ ·Ý³É Ù»Í ËÙµáí: ÐÇÝ·ß³µÃÇÝ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ûñ ¿ »õ ѳÙá½í³Í ¿ÇÝù, áñ Ù³ñ¹³ß³ï ãÇ ÉÇÝÇ: Ø»Ýù Ýëï³Í ¿ÇÝù ݳ˳í»ñçÇÝ ß³ñùáõÙ: êáíáñ³µ³ñ ýÇÉÙÇó ³é³ç óáõó³¹ñíáõÙ »Ý ëå³ëí»ÉÇù åñÇ»ÙÇ»ñ³Ý»ñÇ Ù³ëÇÝ ·áí³½¹Ý»ñ: ²Ù»Ý³í»ñçÇÝ ß³ñùáõÙ` ³çÇó, Ýëï³Í ¿ñ Ù»½ ѳë³Ï³ÏÇó ÙÇ Ñ³Û ïÕ³, áñÝ ³Ù»Ý ³Ý·³Ù ͳ÷³Ñ³ñáõÙ ¿ñ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ Ýáñ ýÇÉÙÇ ·áí³½¹Á ëÏëí»ÉÇë: àõ ³Ù»Ý ³Ý·³Ù µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ ³ëáõÙ ¿ñ` §…ãѳëϳó³, ¿ë åñͳ±í ³ñ¹»Ý¦: üÇÉÙÇ Ï»ëÇó ѳëϳó³Ýù, áñ §áõé³Í ¿¦: ܳË` ÍÇͳÕáõÙ ¿ñ ß³ï, ß³ï µ³ñÓñ áõ ß³ï µ³ñ³Ï Ó³ÛÝáí »õ ³Ù»Ý ³Ý·³Ù ³ëáõÙ ¿ñ §³ñ³, í³Û…Ñáñë ³ñ»õ¦, »õ »ñÏñáñ¹Á` ÑéÑéáõÙ ¿ñ ³Ù»Ý³³Ýå³ï»Ñ ųٳݳÏ, »ñµ ϳ¹ñáõÙ áãÇÝã ã¿ñ ϳï³ñíáõ٠ϳ٠Éáõñç »ñÏËáëáõÃÛáõÝ ¿ñ ·ÝáõÙ:

            ²ÝÙÇç³å»ë Ç٠ѳñ»õ³ÝáõÃÛ³Ùµ »ñÏáõ ï³ñ»ó ϳݳÛù ¿ÇÝ` Çñ³Ý³Ñ³Û»ñ, áñáÝù ѳí³Ý³µ³ñ »Ï»É ¿ÇÝ ²É ä³ãÇÝáÛÇÝ ¹Çï»Éáõ: àõ ù³ÝÇ áñ ³Ý·É»ñ»Ý ã·Çï»ÇÝ Ï³Ù í³ï ·Çï»ÇÝ, ϳñáÕ ¿ÇÝ ÙdzÛÝ ï»ë³ß³ñÇó ¹³ï»É ýÇÉÙÇ µáí³Ý¹³ÏáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ: àõ ÙdzÛÝ ýÇÉÙÇó Ñ»ïá, »ñµ Ýñ³Ýó å³ïÙ»óÇ µáí³Ý¹³ÏáõÃÛáõÝÁ, ѳëϳó³Ý, áñ ä³ãÇÝáÛÇ ¹»ñ³Ï³ï³ñÁ, ݳË` µáÉáñáíÇÝ ·É˳íáñÁ ã¿, »ñÏñáñ¹` áñ µ³ó³ë³Ï³Ý Ñ»ñáë ¿: Üñ³Ýó ³ÝÏ»ÕÍ ½³ñÙ³ÝùÇó ½Õç³óÇ, áñ ³í»ÉÇ ßáõï ã¿Ç µ³ó³ïñ»É: àñáíÑ»ï»õ ³ÙµáÕç ýÇÉÙÇ ÁÝóóùáõÙ µ³éÇ µáõÝ ÇÙ³ëïáí ³ÝÇÍáõÙ ¿ÇÝ úáõß»ÝÇ µáÉáñ ÁÝÏ»ñÝ»ñÇÝ, û ÇÝã ¹³í»ñ »Ý ÝÛáõÃáõÙ, áñ §ã»Ý ³ÙãÁݳñ, ϳ½ÇÝáÝ Ã³ÉÝ»ó³Ý, Û³ÝÇ ³¹³Ù³Ý¹Ý»ñÁ ÃáÕáõù Ë»Õ× Ù³ñ¹»Ý¦, ϳ٠áñ §µ³Ûó ÇÝãDZ ÏÍÇͳջݦ…ÇѳñÏ» ³Ûë ³Ù»Ý ÇÝãÁ ѳٻÙíáõÙ ¿ñ ݳ»õ §ÆÙ ÙáñùáõñÇ ïÕ³ ²ßáïÇ±Ý ÏÁÑÇß»±ë, ³Ù³Ý, ÇÝãå»ë ÏÝٳݻóÝÇÙ…¦

            ¸áõù ϳñÍáõÙ »ù, ë³ í»ñçÝ ¿±: ê³ ¹»é ëÏǽµÝ ¿: àõÕÇÕ Ù»ñ Ñ»ï»õÁ Ýëï³Í ¿ñ ÝáõÛÝå»ë ѳÛÏ³Ï³Ý ÁÝï³ÝÇù, áñáÝù г۳ëï³ÝÇó ѳí³Ý³µ³ñ Ýáñ ¿ÇÝ ï»Õ³÷áËí»É, ù³Ý½Ç ÁÝï³ÝÇùÇ »ñÏáõ ³Ýã³÷³Ñ³ë »ñ»Ë³Ý»ñÁ ³Ý·É»ñ»Ý ã·Çï»ÇÝ, áõ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ÑÇÝ· ñáå»Ý µÕ³íáõÙ ¿ÇÝ §å³å, ÇÝã ³ ³ëáõÙ: å³å, ËÇ ³ ͳÏáõÙ å³ïÁ…¦:

            êñ³Ýù ³Ù»Ý³µ³ñÓñ³Ó³ÛÝÝ»ñÝ ¿ÇÝ: ÆѳñÏ», ϳÛÇÝ ³í»ÉÇ å³ëÇí, µ³Ûó áã å³Ï³ë §Ó³Ûݳíáñ¦ ѳݹÇë³ï»ëÝ»ñ, ÇÝãå»ë »ñÏáõ ß³ñù ³éç»õáõÙ Ýëï³Í ѳÛÏ³Ï³Ý ½áõÛ·Á: ºñÇï³ë³ñ¹Á, ѳí³Ý³µ³ñ ç³Ý³Éáí ß³ï áõß³¹Çñ ÉÇÝ»É ëÇñ³Í ³Õçϳ Ýϳïٳٵ ϳ٠ݻñù³ß»É Ýñ³Ý »ñÏËáëáõÃÛ³Ý Ù»ç ³ëáõÙ ¿ñ` §´»Ûµ, çáÏÇñ µ³Ûó…¦ …

Æ ¹»å, ¶É»Ý¹»ÛÉÇ Ñ³Û ïÕ³Ù³ñ¹ÇÏ Çñ»Ýó ϳݳÝó ¹ÇÙáõÙ »Ý §µ»Ûµ¦-áí, áñÁ ³Ý·É»ñ»Ý §baby¦ (µ»ÛµÇ, ³ÛëÇÝùÝ` ÷áùñÇÏ) µ³éÇ Ïñ׳ï ï³ñµ»ñ³ÏÝ ¿: ´³Ûó ¹», ³é³í»É §³í³Ý¹³Ï³Ý¦ ÁÝï³ÝÇùÝ»ñáõÙ §³ËãǦ-Ý ¹»é ßñç³Ý³éáõÃÛ³Ý Ù»ç ¿:

            ºë ã·Çï»Ù ÇÝãÇó ¿, µ³Ûó ѳۻñÁ ÝáõÛÝ ³ÝÇÍÛ³É ÷á÷-ÏáéÝÁ áõïáõÙ »Ý ëáíáñ³Ï³ÝÇó ï³ëÁ ³Ý·³Ù ³í»ÉÇ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ…áõ áã û áõïáõÙ »Ý, ³ÛÉ Ï³ñÍ»ë ëáí³Ñ³ñ ÉÇÝ»ÇÝ Ù»Ï ³ÙÇë áõ ³é³çÇÝÁ, ÇÝã Ó»éùÝ»ñÝ ¿ ÁÝÏ»É ¿ ³Û¹ ÷á÷-ÏáéÝ ¿:

            ÐÇÙ³ »Ã» ѳñóÝ»ù, ÇÝãÇ Ù³ëÇÝ ¿ñ ýÇÉÙÁ` ÑÇßáõÙ »Ù ¹Åí³ñáõÃÛ³Ùµ: àõ ù³ÝÇ áñ ѳëϳݳÉÇ ¿ñ, áñ ¶É»Ý¹»ÉáõÙ ÏÇÝáóïñáÝÁ ·Ý³ÉÁ §Ñ³Ýó³·áñÍáõÃÛáõÝ ¿¦, áñáß»óÇÝù ýÇÉÙ ¹Çï»É Ñ»Ýó ÐáÉÉÇíáõ¹áõÙ: Àݹ áñáõÙ ÐáÉÇíáõ¹Ç ³Ù»Ý³¿ÉÇï³ñ ÏÇÝáóïñáÝÝ»ñÇó Ù»ÏáõÙ:

²Ù»ñÇÏÛ³Ý »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý ÏáÙ»¹Ç³ ¿ñ` §²Ýëå³ë»ÉÇ ÑÕÇáõÃÛáõݦ: ²Ù»Ý ÇÝã ÝáñÙ³É ¿ñ ³é³çÇÝ Ñ³Û³óùÇó` ³Ý·É³Ëáë ѳݹÇë³ï»ë ¿ñ: àõ ·áí³½¹Á í»ñç³ó»É ¿ñ áõ ÉáõÛë»ñÁ ¹³ÑÉÇ×áõÙ ³ëïÇ׳ݳµ³ñ Ù³ñáõÙ ¿ÇÝ, »ñµ áõÕÇÕ Ù»ñ ÃÇÏáõÝùáõÙ »Ï³í áõ ï»Õ³íáñí»ó áõà ³ÕçÇÏ 25-35 ï³ñ»Ï³Ý, Ñ»ïá ÇÝãå»ë å³ñ½í»ó` ¶É»Ý¹»ÉÇó…

            ²Ù»ñÇÏÛ³Ý »ñÇï³ë³ñ¹³Ï³Ý ÏáÙ»¹Ç³Ý»ñáõÙ ß³ï »Ý Ï³ï³ÏáõÙ ë»ùëÇ Ù³ëÇÝ: ¼ñáõÛóÝ»ñÝ ¿É ¹ñ³ Ù³ëÇÝ »Ý: γ¹ñ»ñÝ ¿É` ѳٳå³ï³ë˳ݳµ³ñ: àõ ³Ù»Ý ³Ý·³Ù, »ñµ ¿Ïñ³ÝÇÝ Ñ»ñÃ³Ï³Ý ³Û¹åÇëÇ ¿åǽṠ¿ñ, áõà Ñá·ÇÝ Ùdzµ»ñ³Ý ·áéáõÙ ¿ÇÝ..§í³Û, ٳٳ ç³Ý, ¿ë ÇÝã ¿ñ¦: àõ ³Û¹å»ë` 90 ñáå» ß³ñáõݳυ

ä»±ïù ¿ ³ë»É, áñ ³é³çÇÝ ñáå»Ý»ñÇó å³ñ½í»ó, áñ Ñ»Ýó Ù»ñ ß³ñùáõÙ ÝáñÇó ÙÇ Ñ³Û ïÕ³ ¿ñ Ýëï³Í, áñÇ ùñùÇçÇó ³ÙµáÕç ¹³ÑÉÇ×Á Ù»ñà Áݹ Ù»ñà ßñçíáõÙ ¿ñ` áõÕÕ³ÏÇ ³åß³Í Ýñ³ µ³ñÇïáÝÇ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÇó:

            Æñ³Ï³Ýáõ٠ѳëϳݳÉÇ ¿, áñ µ³ñÓñ³Ó³ÛÝ ÍÇͳÕÝ áõ Ù»Ïݳµ³ÝáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ϳñáÕ »Ý å³ï³Ñ»É ó³Ýϳó³Í »ñÏñÇ ó³Ýϳó³Í ÏÇÝáóïñáÝáõÙ: ´³Ûó ÇÙ Ùáï ³ÝÁÝ¹Ñ³ï ³ÛÝ ïå³íáñáõÃÛáõÝÝ ¿ñ, áñ ·ïÝíáõÙ »Ù 70-³Ï³ÝÝ»ñÇ ÎÇÝáÙáëÏí³ÛáõÙ: ¶ñ»Ã» ÝáõÛÝ é»³ÏóÇ³Ý ¿ñ, ÝáõÛÝ í³ñù³·ÇÍÁ` áõÕÕ³ÏÇ ³í»ÉÇ Ñ³ñÙ³ñ³í»ï ³ÃáéÝ»ñáí áõ ²Ù»ñÇϳÛáõÙ:

            ÆëÏ ³Ù»Ý³ó³í³ÉÇÝ ³ÛÝ ¿, áñ Ñ»Ýó ³Û¹ ûñ»ñÇÝ ÝáõÛÝ Èáë-²Ýç»É»ëáõ٠ϳ۳ó³í Ñ³Û é»ÅÇëáñ ²ñï³Ï ê»õ³¹³ÛÇ »ñ»ù ϳñ׳ٻïñ³Å ýÇÉÙ»ñÇ åñÇ»ÙÇ»ñ³Ý: òáõó³¹ñáõÃÛáõÝÁ ï»õ»ó Áݹ³Ù»ÝÁ »ñÏáõ ûñ, áñáíÑ»ï»õ ϳ½Ù³Ï»ñåÇãÝ»ñÇ ÷áñÓÁ óáõÛó ¿ ïí»É, áñ »ñÏáõ ûñÇó ³í»ÉÇÇ Ñ³Ù³ñ Ñ³Û Ñ³Ý¹Çë³ï»ë ãϳ…: