Լրագրողական դիտարկումներ և նոթեր

Իմ բլոգի քիչ, բայց հավատարիմ ընթերցող։ Անցած ամիսները շատ հագեցած էին։ Շատ էի ճանապարհորդում ու զբաղված էի համալսարանս ավարտելու գործերով։ Ու քանի որ բլոգը անընդհատ թարմացման կարիք ունի, ապա իմ այս «դժվարին» պահին օգնության հասան իմ ընկերները Հայաստանից։ Ստորև տեղադրված հոդվածը գրել է ընկերներիցս մեկը։ Սա նրա առաջին այդպիսի փորձերից է։ կարդացեք ու Comment բաժնում գրեք Ձեր կարծիքը կամ տպավորությունը հոդվածից։ Ու այսպես.

ø²Ô²ø²Î²Ü ¼´àê²ÜøÜÆò ØÆÜâºì ø²Ô²ø²Î²Ü вðê²ÜÆø

Ավետ Սուքիասյան

²ñï³Ï³ñ· ¹ñáõÃÛ³Ý í»ñ³óáõÙÇó Ñ»ïá Ç Ñ³Ûï »Ï³í Ýáñ µ³é»½ñ` ù³Õ³ù³Ï³Ý ½µáë³Ýù: ê³ Ýáñ ý»ÝáÙ»Ý ¿, áñÝ Áëï ¿áõÃÛ³Ý Çñ»ÝÇó Ý»ñϳ۳óÝáõÙ ¿ ¹Å·áÑÝ»ñÇ ½µáë³Ýù ù³Õ³ùÇ Ï»ÝïñáÝáõÙª ³ÛÝ Ù³ñ¹Ï³Ýó, áíù»ñ Ù³ëݳÏóáõÙ ¿ÇÝ Ñ³Ýñ³Ñ³í³ùÝ»ñÇÝ, ÇëÏ ³ÛÅÙª ¹ñ³Ýó ³ñ·»ÉáõÙÇó Ñ»ïá, å³ñ½³å»ë ½µáëÝáõÙ »Ý£ Àݹ áñáõÙ ½µáëÝáõÙ »Ý §Ã»Å Ï»ï»ñáí¦. »ñÏñÇ ·É˳íáñ åáõñ³ÏÇ Ï³ñ·³íÇ׳ÏÇÝ Ñ³í³ÏÝáÕ ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ åáÕáï³Ý ³Ûëûñ ¹³ñÓ»É ¿ ù³Õ³ùÇ ·É˳íáñ §Ù³Û¹³ÝÁ¦, áñÇ ³é»õñ»õáõÛÃ Ë³Õ³Õ ßÝã³éáõÃÛáõÝÁ áëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ å³Ñå³Ý»É ³Ù»Ý ·Ýáí, ÁݹÑáõå ÙÇÝã»õ ëï»ÕÍ»Éáí ½³í»ßï³ÉÇ Çñ³íÇ׳ÏÝ»ñ áõ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ ¹³éݳÉáí »ñ»õ³ÝÛ³Ý Ýáñ ‎‎ ýáÉÏÉÛáñÇ Ý»ñßÝã³Ýù£
            àëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ óñáõÙ ¿ Ûáõñ³ù³ÝÛáõñ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ Ïáõï³ÏáõÙª ³ÝÏ³Ë Çñ ³é³ç³óÙ³Ý »Õ³Ý³ÏÇó` ÉÇÝÇ ¹³ ÇÝùݳµáõË Ã» ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í£ ²éÝí³½Ý ÑÇÝ· Ù³ñ¹áõó µ³Õϳó³Í ËáõÙµÁ ¹Çï³ñÏíáõÙ ¿ å»ïáõÃÛ³Ý ÑÇÙù»ñÁ ˳ñËÉáÕ ¨ ³½·³ÛÇÝ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³ÝÁ ³ÝÙÇç³Ï³Ý íï³Ý· ëå³éÝáÕ »ñ¨áõÛÃ:
            ²ñ¹ÛáõÝùáõÙª ºñ¨³ÝÇ Ï»ÝïñáÝÁ ¹³ñÓ»É ¿ ³ñ·»É³·áïÇ‏, Ù»ñ áëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ ¿Éª ÙÇÉÇódzª ѳÝñ³ÛÇÝ Ï³ñ·áõϳÝáÝÁ ³Ù»Ý ·Ýáí å³Ñå³Ý»ÉáÕ µáõà ·áñÍÇù£ àñáíÑ»ï»õ ÙdzÛÝ ÙÇÉÇóÇ³Ý áõ ÙdzÛÝ ËáñÑñ¹³ÛÇÝ Ï³ÛëñáõÃÛáõÝáõ٠ϳñáÕ ¿ñ Çñ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÇó å³Ñ³Ýç»É ãÏ³Ý·Ý»É »ñϳñ ÙÇ í³ÛñáõÙ, ãÏáõï³Ïí»É áõ ÁݹѳÝñ³å»ë ã÷ã³óÝ»É ù³Õ³ùÇ ï»ëùÁ ïáõñÇëïÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ£ ì»ñçÇÝ ûñ»Ýë¹ñ³Ï³Ý ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ ¿É ³í»ÉÇ Ëáñ³óñÇÝ ×·Ý³Å³ÙÁª ѳÝñ³Ñ³í³ù³ÛÇÝ Éë³ñ³ÝÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÁ í»ñ³Í»Éáí å³ñïǽ³Ý³Ï³Ý å³Ûù³ñÇ£
            ÊݹÇñÝ ³ÛÝ ¿, áñ §Ð³Ýñ³Ñ³í³ùÝ»ñÇ Ù³ëÇݦ ûñ»ÝùÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ Çß˳ÝáõÃÛ³ÝÁ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë ³ÝËݹÇñ ³ñ·»É»É ó³Ýϳó³Í ѳÝñ³ÛÇÝ ÙÇçáó³éáõÙ: ²ÛëûñÇÝ³Ï ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ µ³ó³ïñ»É »Ý ³ñï³Ï³ñ· ¹ñáõÃÛ³Ý í»ñ³óáõÙÇó Ñ»ïá Ñݳñ³íáñ µ³ËáõÙÝ»ñÁ ϳÝË»Éáõ Ýå³ï³Ïáí£Ð»ÕÇݳÏÝ»ñÁ ÑáõÛë áõÝ»Ý, áñ Ýáñ ûñ»ÝùÇ ÁݹáõÝáõÙÇó Ñ»ïá Ñݳñ³íáñ ÏÉÇÝÇ Ýí³½»óÝ»É É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ ¨ ѳݹ³ñï³óÝ»É µáÕáù³Ï³Ý ½³Ý·í³ÍÇÝ: ²Ûë ÷á÷áËáõÃÛ³Ùµ ݳ»õ Áݹ¹ÇÙáõÃÛáõÝÁ ½ñÏíáõÙ ¿ Çñ ·áÛáõÃÛ³Ý »õ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ï»ÕÛ³Ï å³Ñ»Éáõ Çñ ÙÇ³Ï ³ÕµÛáõñÇó£
            ÜáõÛÝÇëÏ ã³Ý¹ñ³¹³éݳÉáí  Éñ³Ùß³Ïí³Í ûñ»ÝùÇ ê³Ñٳݳ¹ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï ѳϳëáõÃÛ³Ý Ù»ç ÉÇÝ»Éáõ û½ÇÝ, áñÝ ³ÏïÇí ßñç³Ý³éáõÙ ¿ Áݹ¹ÇÙáõÃÛáõÝÁ, ·É˳íáñ ѳñóÁ ³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí ÙÝáõÙ ¿, û áñù³Ýáí ¿ñ ³Ûë ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ û·ï³Ï³ñ Ñ»ïÙ³ñïÇÏÙ»ÏÛ³Ý Ð³Û³ëï³ÝÇÝ£  
ÀÝïñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ áõ Ù³ñïÇ Ù»ÏÇ áÕµ»ñ·áõÃÛáõÝÁ áñáß³ÏÇáñ»Ý ³½¹»É »Ý Ù³ñ¹Ï³Ýó ïñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý áõ Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý íñ³: ²Ý·³Ù Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ Ù³Ï³ñ¹³Ïáí, ݳËÏÇÝÇ Ñ³Ù»Ù³ï, ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÝ ³ÛÅÙ ³í»ÉÇ Ñ³Ù³ñÓ³Ï »Ý áëïÇϳÝáõÃÛ³Ý Ñ»ï ³éÝãí»ÉÇë£ Ð³Û³ëï³ÝáõÙ »ñµ»ù áñ»õ¿ Ù»ÏÁ ³Û¹ù³Ý ËáñÁ ãÇ ·Çï³Ïó»É áõ ³Û¹ù³Ý Ïñùáí ãÇ å³ßïå³Ý»É Çñ ³½³ï ï»Õ³ß³ñÅÇ Çñ³íáõÝùÁ, áñù³Ý ³Ûëûñ ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ äáÕáï³ÛÇ ÙÇçÇÝ íÇ׳ϳ·ñ³Ï³Ý ½µáëÝáÕÁ: ê³ ³ñ¹»Ý áñ³Ï³Ï³Ý Ýáñ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ó»õ³íáñÙ³Ý óáõóÇã ¿£
Æß˳ÝáõÃÛáõÝÁ, ë³Ï³ÛÝ ¹»é ÑÝáï ¿£ ²ÛÝ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ ÇÝ»ñódzÛáí ÏÇñ³é»É ÑÇÝ Ù»Ãá¹Ý»ñÁª ÇÝãå»ë ³ñï³Ñ³Ûïí»ó ûñ»ñë Ñ»é³ó³Í ݳ˳·³ÑÁª §÷áñÓáõÙ »Ý »ñÏÇñÁ í»ñ³¹³ñÓÝ»É Ý³Ë³Ù³ñïÇÙ»ÏÛ³Ý íÇ׳ÏÇݦ: ´³Ûó ³ÏÝѳÛï ¿, áñ ³ÝÑݳñÇÝ ¿ ³Û¹ í»ñ³¹³ñÓÁ: ò³ÝϳÉÇ ã¿£ ²ÝÇÙ³ëï ¿£
²Ûëûñ ù³Õ³ù³Ï³Ý ϳÛáõÝáõÃÛáõÝ Ñ³ëï³ï»Éáõ, ɳñí³ÍáõÃÛáõÝÁ Ýí³½»ó»Éáõ ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³ÝÁ ѳٳËÙµ»Éáõ ѳٳñ ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý Ýáñ Ó»éݳñÏÝ»ñ.
·         Çß˳ÝáõÃÛáõÝÁ å»ïù ¿ í»ñ³Ý³ÛÇ å»ïáõÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñÙ³Ý ³ÙµáÕç ѳÛó³Ï³ñ·Á »õ ³Û¹ ·áñÍáõÙ Ý»ñ·ñ³íÇ Áݹ¹ÇÙáõÃÛ³ÝÁ
·         Ó»ñµ³½³ïÇ ¹³ï³ñ³ÝÝ»ñÇÝ ó³Ýϳó³Í ³ñï³ùÇÝ ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÇó
·         ³½³ï³Ï³Ý³óÝÇ Ù³ÙáõÉÁ »õ í»ñç³å»ë í»ñ³Ï³Ý·ÝÇ ²1+-Ç Ñ»é³ñÓ³ÏáõÙÁ
·         å»ï³Ï³Ý ѳٳϳñ·Á ¹³ñÓÝÇ Ã³÷³ÝóÇÏ, ѳßí»ïáõ »õ å³ï³ë˳ݳïáõ
·         ³ñÙ³ï³Ï³Ý µ³ñ»÷áËáõÙÝ»ñ Çñ³Ï³Ý³óÝÇ Ù³ùë³ÛÇÝ áõ ѳñϳÛÇÝ Ñ³Ù³Ïաñ·»ñáõÙª ëï»ÕÍ»Éáí Çñ³Ï³Ý ѳí³ë³ñ å³ÛÙ³ÝÝ»ñ µáÉáñ ·áñͳñ³ñÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ:
ַݳųÙÁ ѳÕóѳñ»ÉÇ ¿£ Àݹ³Ù»ÝÁ ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý ³ÝÏ»ÕÍ, Çñ³Ï³Ý áõ ßáß³÷»ÉÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ£ ²Û¹ ¹»åùáõÙ ÅáÕáíáõñ¹Á Çß˳ÝáõÃÛ³ÝÁ Ïíëï³ÑÇ£ ÆëÏ íëï³Ñ»ÉÇ Çß˳ÝáõÃÛáõÝÁª É»·ÇïÇÙ ¿£

гϳé³Ï ¹»åùáõÙ Ýáñ Ó»õ³íáñí³Í ϳé³í³ñáõÃÛáõÝÁ ëïÇåí³Í ¿ ÉÇÝ»Éáõ ٻͳóÝ»É áëïÇϳÝáõÃÛ³Ý áõÅ»ñÇ ù³Ý³ÏÁª ¹³éݳÉáí ³í»ÉÇ é»åñ»ëÇí áõ ϳëϳͳÙÇï£ ²Û¹ Å³Ù³Ý³Ï ³ñ¹»Ý ù³Õ³ù³Ï³Ý Ïѳٳñí»Ý áã ÙdzÛÝ ½µáë³ÝùÝ áõ ÁÝûñó³ÝáõÃÛáõÝÁ, ³ÛÉ»õ ѳñë³ÝÇùÝ áõ ³Ý·³Ù ¹åñáó³Ï³Ý í»ñçÇÝ ½³Ý·Á£ 

Այս օրերին բոլոր հայերը իրարից ճշտում են, թե ով որքանով է ազդված վերջին իրադարձություններից, ով ի՞նչ է զգում այս առիթով ու ամենակարևորը՝ ով ինչպիսի առոգանությամբ ու շեշտադրությամբ կասի՝ ինչ է լինելու սրա վերջը։ Ու մարդիկ ոչ թե կիսվում էին լուրերով, այլ տպավորություններով։

Առաջին մի քանի ժամն ու մի քանի օրը դեռ տանելի էր։ Հիմա արդեն ձանձրալի է դառնում։ Զանգվածային պսիխոզը կարծես ինտերնետով ու շնչառությամբ արագ տարածվում է։ Իմ վաշինգտոնյան ընկերն ամեն օր Youtube—ի վիդեոյի լինկ է ուղարկում՝ էլ. նամակի վերնագիրն էլ դնելով՝ «Եվս մեկ ապացույց, որ ոստիկանությունը կրակել է», «Տես ինչպիսի դաժանություն էր տիրում»...

Ես արդեն հոգնել եմ պատասխանել իմ ամերիկացի ընկերների ու դասախոսների նույն հարցերին՝ ինչպես ես, հո վատ չես զգում, եթե ցանկանաս խոսել, ապա ասա, չամաչես, մտածում ես ԱՄՆ–ում մնալու մասին, իսկ գուցե մնաս.....

Բոլորը ազդված են։ Բոլորը ցավում են։ Իսկ ես՝ ոչ։ Քարացել է մի տեսակ սիրտս։ Չեմ էլ հետաքրքրվում արդեն լուրերով։ Չեմ էլ մտնում էդ լևոնական «ընդհատակյա» սայթերն ու թերթերը....ու գիտեք ինչո՞ւ. որովհետև հասկացել եմ, որ այն, ինչ տեղի ունեցավ մարտի 1–ին, էլի է լինելու, էլի են կեղծելու, էլի է ընդդիմությունը դուրս գալու փողոցներ։ Հասկացել եմ, որ մեր երկրի ընթացքն ու ճակատագիրն է այդպես լինելու՝ մենք ունենալու ենք կիսաֆեոդալական երկիր, դաժան ղեկավարներով, ապուշ հարուստներով, տգետ պատգամավորներով ու վաճառված ընդդիմադիրներով։ Ու ոչ ոք այս ընթացքը չի կարող փոխել։ Ու սենց էլ երևի մի 100 տարի կգնա։ Ու դրա համար որոշել եմ ուղղակի ապրել։ Ապրել իմ ամերիկյան հոգսերով, ծրագրերով։ Իսկ Հայաստանի մասին՝ դեռ 100 տարի կա, կհասցնեմ մտածել...

Այսօր Հայաստանի գործնականում անհնար է որևէ տեղեկատվություն ստանալ։ Առաջարկում եմ իմ բլոգն օգտագործել Ձեր տեսածը, Ձեր լսածը այստեղ փոխանցելու համար։ Բոլորս էլ անհանգիստ ենք ու առաջին հերթին մտահոգված՝ մարդկային կորուստներով։

Comment բաժնում տեղադրեք Ձեր նոթերը, դրանք անմիջապես կհայտնվեն հիմնական էջին մի քանի րոպեից։ Եթե կա վիդեո, ապա մեծ սիրով դրանք էլ կտեղադրենք։

Եվ այսպես. Վկայություն Առաջին.

Մամուլի շենքի մոտ արյան հետքեր կան, հենց արձանի առջեւ... պատկերացնում ես առավոտը օպերայից մի խումբ փախել հասել են էդտեղ, բայց ոստիկանները բռնել են ու հենց ՄԱՄՈՒԼԻ ՇԵՆՔԻ ԱՌԱՋ գլուխները ջարդել...

Մի քանի րոպե առաջ վերադարձա Մյասնիկյանի արձանի դիմացի բարիկադների մոտից... ծխի հոտ էր գալիս, պատերի տակ ոմանք շշերի մեջ բենզին էին լցնում, մյուսները չրթում, գրեթե բոլորի ձեռքին երկաթից ձողեր էր, աչքերում` սպիտակ տենդ...

Մյասնիկյանի արձանի տակից Նիկոլի ձենն էր լսվում` հիմա-հիմա... մեկն էլ երգում էր` խեղճ մշեցին... հետո անցա հրապարակի կողմը` ամբողջ Հանրապետության հրապարակը լիքն էր` ոնց որ զինվորականների հանրահավաք լիներ... ուրիշ մարդ չկար... զինվորականներ-ավտոմատներով ու շտիկնոժներով, դուբինկաներով, վահաններով ու նույն հիվանդ տենդը աչքերում...

Հայերի ավանդական երկրորդ հարցի -ոնց էս-ի փոխարեն, բոլորը բարեւից առաջ էլ նույն բանն էն հարցնում` բա հիմա ինչ ա լինելու... իհարկե Վարդենիկ գյուղի չոբանը, կամ Մալացիայից եկած մի դախլչի ինչ որ բան ասում է, որ լսել է իր հորողպոր տղու հարեւանի լավ ընկերոջ աներձագից, բայց էդ տարբերակները լսելուց հետո, մարդիկ ուղղակի նոր սիգարետ են կպցնում, երեւում ա` հարցի պատասխանը չստացան, կամ չհավատացին...

Վազգեն Սարգսյանի փողոցում չարագուշակ լռություն էր արցունքաբեր գազ բոց թողելուց առաջ, բոլոր լրատվամիջոցների լռությունը ավելի բեթար ա...դե հեռուստատեսությունները-պարզ ա, Քոչարյանի վերջին ասուլիսը դիտելիս հեռուստադիտողիս մոտ տպավորություն էր, որ սապոնի հոտ է գալիս, ազատություն-ը օրը երկու անգամ է, էն էլ կեսը անջատումներով, իսկ ինտենետում` Ա1 ծանրաբեռնված-մեռած ա, մյուսները նույնպես… ես գիտեմ լիքը մարդկանց, որ Ադրբեջանական DAY.az-ից են նորություններ փորձում գտնել, գտնում են...

Արդեն ոչ թե տեսություն է, այլ աքսիոմա, որ ապացույցի կարիք չկա, որովհետև բոլորն էլ համաձայն են. ՀՀ նախագահ–2008–ի հեռուստաքարոզարշավը ուղղակի ձանձրալի է։ Նախ, կարող է որևէ մեկը պատասխանել, թե երբ է որոշվել լրատվական ծրագրերի այդ ֆորմատը՝ ամեն օր թեկնածուների մասին բյուլետեններ թողարկել։ Ախր դրանք ոչ ոք չի նայում բացի թեկնածուներից ու դիտորդներից։ Լրագրողները հոգնում են, սպառվում և կրկնում ոչ միայն նույն մտքերը, այլև copy-paste անում նախադասությունները։

Հենց այս օրերին ԱՄՆ–ում էլ են նախագահական ընտրություններ։ Ես այսքան ժամանակ չտեսա, որ էդքան ինտենսիվորեն լուսաբանեն թեկնածուներին։ Ընդհակառակը, խոսում են միայն արդյունքներից՝ օրինակ Ֆլորիդայում կայացած վերջին պրայմերի ընտրություններից։

Հասկացանք, որ կա վճարովի ու անվճար եթեր, շատ լավ է, որ կա՝ թող թեկնածուները իրենց ներկայացնեն, իրենց ծրագրերն ու թիմերը։ Բայց ինչու են նույն բանը՝ ավելի վատ փորձում անել լրատվական ծրագրերը։ Նախ, ընտրություններով այս երկիրը չի ապրում։ Ձմեռ է, ցուրտ է՝ մարդիկ հազիվ են հասցնում էլեկտրաէներգիայի ու գազի փողը վճարել։ Երկրորդը՝ ամեն օր այդքան տեղ հատկացնելով ընտրություններին՝ դու հոգնեցնում ես լսարանին։ Արդյունքում ոչ քո արածն է գնահատվում, հետն էլ հեռուստադիտող ես կորցնում։

Վաղուց ժամանակն է, որ նախընտրական ժամանակ լրատվական ծրագրերը անցնեն ավելի լուրջ գործի՝ այն է ծառայեն ժողովրդին, օգնեն քաղաքացուն, որ կատարի ճիշտ ընտրություն։ Դրա համար անհրաժեշտ են շատ հարցազրույցներ, թե որ թեկնածուն ինչ է առաջարկում, ումն է ավելի լավը կամ վատը, ով ինչպիսի սխալներ է գործել նախկինում։ Մի խոսքով....

Հ.Գ. Իրականում հոդվածն ավելի երկար էր, բայց չգիտես ինչու ջնջվել էր։ Նորից գրելու հավես չկա:)

Ինչ ասեմ, ուղղակի զարմանալ կարելի է։ Ժամանակը անցնում է մարդկանց կողքով, քաղաքակրթությունը շրջանցում է, էլ չեմ ասում քաղաքական մշակույթը։ Հրավիրել Դիմա Բելանին, որ ելույթ ունենա հաջորդ օրը Ազատության հրապարակում և  մի 100 հազար դոլար ծախսել միայն նրա համար, որ հրապարակի կեսը զբաղեցված լինի՞ ուրբաթ, երբ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի հանրահավաքն է լինելու։

Ես չգիտեմ, թե ում գլխում է առաջացել էդ գաղափարը, բայց ուղղակի զավեշտալի է։ Զավեշտալի էլ չի, այլ ՈՂՈՐՄԵԼԻ։ Էդ աստիճանի գավառամտություն մեր օրերում ուղղակի ֆենոմենալ է։ Ես ինձ որևէ ճամբարի համախոհ կամ համակիր չեմ համարում, բայց այն ինչ տեղի է ունենում օգնելու է ԼՏՊ–ին, ոչ թե խանգարելու։

Լավ, ինչքան կարելի է «տապորով» աշխատել, «ոռով» մտածել (հազար անգամ ներողություն բառի համար, բայց իսկապես տեղին է) ու գեղի կլուբի մակարդակի «լակոտություններով» փորձել քաղաքական պայքար տանել։ Լավ ինչքան։ Անում են այնքան, որ էս ժողովուրդը մի օր իսկապես ոտքի հելնի ու ասի՝ հերիք է։

Հնարավոր չէ՞ ավելի խելացի գտնվել, ավելի հանգիստ և ծանրակշիռ առավելության հասնելու մեթոդներ մտածել։ Ի վերջո, հնարավոր է՞ ուղղակի ջենթըլմեն գտնվել։ Պարզ, իմաստուն և հայրենասեր։ ՈՒ ոչ թե «լակոտական» խայթոցներով փորձել ինչ–որ մեկին խանգարել։ Ուղղակի ողորմելի է...

Մյուս կողմից, եթե Մուկը, իր անգրագետ հալով դարձել է փոխվարչապետ, Դոդը՝ ԱԺ խմբակցության առաջնորդ, Անդոն դեռ նախարար է, գեղացի Երվանդն էլ՝ մայրաքաղաքի պետ, էլ ինչ եք ուզում։ Վերջինն ամենաշատն է ինձ հունից հանում...

Այսօր էր, թե երեկ կարդացի հոդված, որտեղ լրագրողի ասածը հետևյալն էր՝ թե վերջերս, ինչ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը հայտարարել է իր առաջադրման մասին, ոչ ոք այլևս Հայաստանի մասին չի գրում, որովհետև սպասում են իրադարձությունների զարգացմանը։ Ու մեկ էլ, թե վարչապետի այցը ԱՄՆ–ում և Ֆրանսիայում չեն լուսաբանել, քանի որ իրադարձություն չէր և հետո էլ՝ ԼՏՊ–ի հայտնվելուց հետո նա արդեն թիվ մեկ նախագահացուն չէ։

Հասկանալու համար, թե ինչու է Ամերիկյան մամուլը կամ Արևմտյան մամուլը լռում, գոնե պետք է ապրել այնտեղ։ Ու տեսնել, որ իրականում ախր մեր Հայաստանը էնքան աննշան, էնքան անհետաքրքիր թեմա է, որ ոչ մի նորմալ լրատվամիջոց չի անդրադառնա դրան։ Մեզ բոլորիս, ի ծնե թվում է, թե մենք յուրահատուկ ենք ՄԱԿ–ի անդամ մյուս 117 երկրներից։ Բայց ախր դա այդպես չէ։

Իսկ ինչ պետք է գրի Արևմտյան մամուլը՞՝ որ ևս մեկ թեկնածու է հայտնվել, որ հանրահավաք է եղել, թե որ առաջին նախագահը էլի ուզում է նախագահ դառնալ։ Դա այս պահին տեղի է ունենում աշխարհի գոնե մի 30 երկրում։ Որ մեկի մասին գրի։

Ուզում եք իմանալ կոնկրետ Ամերիկյան մամուլը ինչի մասին է գրում. այս շաբաթվա թեմաներն են

•  Բրիտնի Սպիրսի նոր ձայնասկավառակը «Blackout»
• Հուգո Չավեսի նոր ձայնասկավառակը
• Դեմոկրատների բանավեճը NBC-ով
• Ի վերջո այս շաբաթ Հալոուինն էր....
• Վրաստանի հանրահավաքները
• Իրաքը, որպես հավերժ հրատապ թեմա

Վերջերս զրուցում էի Պետդեպարտամենտի մի պաշտոնյայի հետ։ Գիտեք ի՞նչ ասաց. որ ամեն օր Վաշինգտոն է գալիս 5-10 Պետական պատվիրակություն։ Հիմա պարզ է՞, որ հայկական թեման ամերիկյան մամուլով կլուսաբանվի այնքան ժամանակ, մինչև Հայաստանում տեղաշարժ լինի։ Իսկ դա կլինի առավելագույնը փետրվարին։ Մինչև այդ, ոչինչ մի սպասեք։ Իսկ փետրվարին էլ՝ գուցե փոքրիկ մի պարբերություն չորս նախադասությամբ։ Ինչ վերաբերում է ռուսական լրատվամիջոցներին, ապա նրանց մասին ուղղակի ամոթ է խոսելը...

Անկախության տոնի առիթով լրատվական թերևս ամենամեծ իրադարձությունը Լևոն Տեր–Պետրոսյանի ելույթն էր։ Գրեթե տասնյամյա լռությունից հետո հանրապետության նախագահը խոսեց այն մասին, թե որքան ամեն ինչ վատ է ու որ պետք է «կազմաքանդել» այս իշխանությունը։ Եվ ամենակարևոր՝ առաջադրման հարցին հայտարարեց, թե մտածում է այդ ուղղությամբ։

Երկիր Մեդիայի ռեպորտաժում երեք բան ինձ համար աչքի զարնեց. որ Լ.Տ.Պ.–ի անդրանիկ թոռը Լևոնը մեծացել է, որ Արարատ Զուրաբյանը շատ երջանիկ է, ու որ մինչև հիմա վեր պարզած բռունքը դեռ քաղաքական ժեստիկուլյացիայի անբաժանելի մասն է։

Իմ Վաշինգտոնյան քաղաքագետ ընկերը շատ ոգևորված էր Լ.Տ.Պ.–ի խոսելու փաստից։ Ասաց՝ դրական է գնահատում, որ լռությունը խախտել է։ Բայց հարց է առաջանում՝ խախտելով հանդերձ ի՞նչ է ասել։ Արդյո՞ք նոր բան է ասել՝ որ իշխանությունը կրիմինալիզացված է և կոռումպացված, գրում են գրեթե բոլոր թերթերը, որ ԼՂՀ հակամարտությունը փակուղի է մտել՝ խոստովանում են անգամ միջնորդները, որ շրջափակումը դեռ շարունակվում է՞....Մի խոսքով, Լևոնի ելույթը ոչ միայն ոգևորող չէր, այլև ճիշտ հակառակը՝ շատ հիասթափեցնող էր։

Տասնյամյա լռությունից հետո խոսել ներկա իշխանությունների մասին այնպես, կարծես ինքը չի նրանց նշանակել։ Իսկ ինչու ժամանակին չի խոսել և հիմա չարախնդում է։ Ինչու ժամանակին չի միջամտել։ Կարծում եմ՝ ցանկանում էր ընդամենը իր երկրորդ գալուստը նախապատրաստեր։

Ես ինքս դեմ եմ, որ Լևոնը վերադառնա։ Նախ՝ ժամանակն է նոր սերնդի քաղաքական գործիչներին առաջ մղելու համար։ Հոգնել ենք և Ղարաբաղյան կլանից, և ՀՀՇ–ականներից էլ։ Նրանք նույն սերնդի, նույն կուլտուրայի մարդիկ են, որոնք իրարից ոչնչով չեն տարբերվում։ Մեկը մյուսի շարունակությունն է։

Տեր–Պետրոսյանը խոսում էր հեռուստաընկերությունների մասին՝ մոռանալով, որ հենց ինքն է սկիզբ դրել մանկլավիկային լրագրությանը, երբ Սերգո ջանով էր լրագրողի հետ խոսում։ Խոսում է գործարարների անօրինական հարկերի մասին, չհիշատակելով, որ «մուծվելու» խորհրդային ավանդույթը ինքն այդպես էլ չքանդեց, չվերացրեց։ Ամեն ինչ շարունակվել է այնպես, ինչպես ինքը թողել է։

Հիմա ինչ մենք պետք է ակնկալենք նրանից։ Արդյո՞ք ունի նոր գաղափարներ՝ ՈՉ ՄԻ։ Չասաց։ Ֆիքսեց փաստերը և կանխալով հնարավոր քննադատությունը նկատեց, թե առաջադրվելու հարցում չի սեթևեթում։ Հետաքրքիր է, բա ինչ է անում։ Ասաց՝ թե ուսումնասիրում է։ Ի՞նչը։  Քաղաքական գոյություն չունեցող դաշտը, գոյություն չունեցող մրցակիցների՞ն։

Սեպտեմբերի 21–ը Հայաստանի համար խորհրդանշական և հուզիչ օր է։ Մեր վերածննդի, մեր երազանքների իրականացման օրն է։ Մեր պարտականությունների մեկնակետը։ Մեր պայքարի կարճ կանգառը։ Մեր ինքնության վավերացումը։

Այդ օրը և ոչ մի պաշտոնյան չխոսեց մեզ հետ։ Բոլորը խոսում էին մեր մասին։

Այսօր, մենք՝ ՀՀ քաղաքացիներս, որ հանդիսանում ենք Հայաստանի հանրապետության ամենագլխավոր, ամենաթանկ արժեքը, ամենամեծ նվաճումը, այդ օրը ընդամենը լսարան էինք, ոչ մասնակից։ Այդ օրը քաղաքական գործիչները խոսում էին թվերի աճի և նվազման, գործընթացների և ուղիների, թալանի և հարստացման մասին։

Այդ օրը ոչ մի նպատակ չհնչեցվեց։ Ոչ մի խոստում։ Ոչ մի հանրագումար։ Փոխարենը շնորհավորանքներ և վիրավորանքներ զմիմյանց։ 

Այդ օրը ես՝ որպես ՀՀ քաղաքացի, սպասում էի սիրո խոստովանության, որ երկրի այրերը ասեն՝ մենք մինչև մեր վերջին շունչը սիրում ենք մեր Հայաստանը, մեր քաղաքացուն և մինչև վերջին շունչը Ձեր նվիրյալն ենք։

Փոխարենը ականատես եղանք գավառական ներկայացման՝ մի քանի ակտով՝ նախագահականում, Մերիոթ հյուրանոցում և հրապարակի շատրվանների հարևանությամբ ու դրանց շուրջը։ Ցավալի է, բայց փաստ. ՀՀ քաղաքացիները արժանի չեն այս գործիչներին։ Նրանք նեղմիտ են, տափակ ու այլանդակ։  Նրանք փչացրեցին մեր գլխավոր տոնը իրենց ավելորդ ակտիվությամբ, իրենց լռության խախտմաբ, իրենց անդադար աղմկով։ Ու գլխավոր տոնը դարձավ սովորական ու գորշ, ընթացիկ ու ինչպես միշտ՝ հիասթեցնող, սպառողական 24 ժամի, որ ոչնչով չտարբերվեց մեզ համար....Սեպտեմբերի 21-ն այս անգամ էլ չնշեցինք։

Èáë-²Ýç»É»ëÛ³Ý ÙÇý»ñÇó ¿, û ³Ù»ñÇÏÛ³Ý µ³Ýï»ñáõ٠ϳ 18-20 ѳ½³ñ µ³Ýï³ñÏÛ³É: ²Û¹ ³éÇÃáí »Õ»É »Ý ³Ý·³Ù Ññ³å³ñ³ÏáõÙÝ»ñ: ê³Ï³ÛÝ í»ñç»ñë ½ñáõóáõÙ ¿Ç ÙÇ ËáõÙµ Ñ³Û Çñ³í³å³ßïå³ÝÝ»ñÇ Ñ»ï, áñáÝù Ñ³×³Ë »Ý ³Ûó»ÉáõÙ µ³Ýï»ñ: ä³ñ½í»ó, Ñ³Û µ³Ýï³ñÏÛ³ÉÝ»ñÇ ÃÇíÁ ãÇ ·»ñ³½³ÝóáõÙ 1000-Á: гۻñÁ §Ýëï³Í »Ý¦ ÝáõÛÝ Ñá¹í³ÍÝ»ñáí, ÇÝã ÙÛáõëÝ»ñÁ` ·áÕáõÃÛáõÝ, ùñ»¹Çï-ù³ñ¹Ç ˳ñ¹³ËáõÃÛáõÝ, ëå³ÝáõÃÛáõÝ Ï³Ù ¹ñ³ ÷áñÓ »õ ÇѳñÏ» ÃÙñ³¹»Õ»ñÇ í³×³éù:

ØÛáõë ÙÇý»ñÇó ¿ Ñ³Û»ñÇ Ñ³ñáõëï ÉÇÝ»ÉÁ: г·ÝíáõÙ »Ý í»ñçÇÝ Ùá¹³ÛÇÝ Ñ³Ù³å³ï³ëË³Ý »õ í³ñáõÙ »Ý ³Ù»Ý³Ã³ÝϳñÅ»ù áõ ßù»Õ Ù»ù»Ý³Ý»ñÁ: ²Û¹ Éáõë³ÝϳñÝ»ñÝ ¿É, Ç ¹»å, áõÕ³ñÏáõÙ »Ý ѳñ³½³ïÝ»ñÇÝ: Æñ³Ï³ÝÝáõÃÛáõÝÁ ë³Ï³ÛÝ ß³ï ³í»ÉÇ ¹³éÝ ¿: ܳË, Ù»ù»Ý³Ý»ñÁ ·ÝáõÙ »Ý í³ñÏáí »õ ³Ù»Ý ³ÙÇë ëïÇåí³Í »Ý ÉÇÝáõÙ 1000-2000 ¹áɳñ í׳ñ»É: ¸³ ÏáãíáõÙ ¿ §payment¦ (÷»ÛÙÁÝÃ, ³ÛëÇÝùÝ í׳ñáõÙ): г·áõëïÝ ¿É, ÑÇÙݳϳÝáõÙ ·ÝáõÙ »Ý Ross ˳ÝáõÃÇó: ê³ ÙÇ Ë³Ýáõà ¿, áñï»Õ í³×³éíáõÙ »Ý ³Ýó³Í 뻽áÝÇó Ùݳó³Í ϳ٠áñáß³ÏÇ Ã»ñáõÃÛáõÝ áõÝ»óáÕ Ñ³·áõëïÁ:

ºí ³Ù»Ý³Ï³ñ»õáñÁ, ³Û¹åÇëÇ Ù³ñ¹ÇÏ ëáíáñ³µ³ñ Ù»Í ÁÝï³ÝÇùáí ³åñáõÙ »Ý Ù»Ï Ï³Ù »ñÏáõ ÝÝç³ñ³Ý áõÝ»óáÕ µÝ³Ï³ñ³ÝáõÙ, áñáíÑ»ï»õ ݳËÁÝïñáõÙ »Ý í³ñ»É ɳí Ù»ù»Ý³, µ³Ûó ³åñ»É ËóáõÙ: àñáíÑ»ï»õ ÷»ÛÙÁÝÃÝ»ñÁ ˻չáõÙ »Ý, ÇëÏ Ýñ³Ýù í³ëï³ÏáõÙ »Ý Áݹ³Ù»ÝÁ 2500-3000 ¹áɳñ: ²ÛëÇÝùÝ, ѳ½Çí Ù»ù»Ý³ÛÇ í³ñÏÝ »Ý ÷³ÏáõÙ, ѳ·áõëï »Ý ·ÝáõÙ »õ ÏÇë³ù³Õó³Í ³åñáõÙ:

ÐÇÙ³ ³ë»ù, ¹ñ³ ѳٳñ ³ñÅÇ ²Ù»ñÇϳ ѳëÝ»É áõ ³ñ¹Ûáù ³Ûë Ù³ñ¹ÇÏ ÇÝùݳ˳µ»áõÃÛ³Ùµ ã»Ý ï³ñí³Í:

Ð.¶. ÊáëùÝ ³Ýßáõßï µ³ó³é³å»ë µáÉáñ ѳۻñÇÝ ãÇ í»ñ³µ»ñáõÙ: àõÕÕ³ÏÇ ë³ Ï³½ÙáõÙ ¿ áñ³Ï³Ï³Ý ٻͳٳëÝáõÃÛáõÝ: