Լրագրողական դիտարկումներ և նոթեր

Իմ բլոգի քիչ, բայց հավատարիմ ընթերցող։ Անցած ամիսները շատ հագեցած էին։ Շատ էի ճանապարհորդում ու զբաղված էի համալսարանս ավարտելու գործերով։ Ու քանի որ բլոգը անընդհատ թարմացման կարիք ունի, ապա իմ այս «դժվարին» պահին օգնության հասան իմ ընկերները Հայաստանից։ Ստորև տեղադրված հոդվածը գրել է ընկերներիցս մեկը։ Սա նրա առաջին այդպիսի փորձերից է։ կարդացեք ու Comment բաժնում գրեք Ձեր կարծիքը կամ տպավորությունը հոդվածից։ Ու այսպես.

ø²Ô²ø²Î²Ü ¼´àê²ÜøÜÆò ØÆÜâºì ø²Ô²ø²Î²Ü вðê²ÜÆø

Ավետ Սուքիասյան

²ñï³Ï³ñ· ¹ñáõÃÛ³Ý í»ñ³óáõÙÇó Ñ»ïá Ç Ñ³Ûï »Ï³í Ýáñ µ³é»½ñ` ù³Õ³ù³Ï³Ý ½µáë³Ýù: ê³ Ýáñ ý»ÝáÙ»Ý ¿, áñÝ Áëï ¿áõÃÛ³Ý Çñ»ÝÇó Ý»ñϳ۳óÝáõÙ ¿ ¹Å·áÑÝ»ñÇ ½µáë³Ýù ù³Õ³ùÇ Ï»ÝïñáÝáõÙª ³ÛÝ Ù³ñ¹Ï³Ýó, áíù»ñ Ù³ëݳÏóáõÙ ¿ÇÝ Ñ³Ýñ³Ñ³í³ùÝ»ñÇÝ, ÇëÏ ³ÛÅÙª ¹ñ³Ýó ³ñ·»ÉáõÙÇó Ñ»ïá, å³ñ½³å»ë ½µáëÝáõÙ »Ý£ Àݹ áñáõÙ ½µáëÝáõÙ »Ý §Ã»Å Ï»ï»ñáí¦. »ñÏñÇ ·É˳íáñ åáõñ³ÏÇ Ï³ñ·³íÇ׳ÏÇÝ Ñ³í³ÏÝáÕ ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ åáÕáï³Ý ³Ûëûñ ¹³ñÓ»É ¿ ù³Õ³ùÇ ·É˳íáñ §Ù³Û¹³ÝÁ¦, áñÇ ³é»õñ»õáõÛÃ Ë³Õ³Õ ßÝã³éáõÃÛáõÝÁ áëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ ó³ÝϳÝáõÙ ¿ å³Ñå³Ý»É ³Ù»Ý ·Ýáí, ÁݹÑáõå ÙÇÝã»õ ëï»ÕÍ»Éáí ½³í»ßï³ÉÇ Çñ³íÇ׳ÏÝ»ñ áõ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ ¹³éݳÉáí »ñ»õ³ÝÛ³Ý Ýáñ ‎‎ ýáÉÏÉÛáñÇ Ý»ñßÝã³Ýù£
            àëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ óñáõÙ ¿ Ûáõñ³ù³ÝÛáõñ Ù³ñ¹Ï³ÛÇÝ Ïáõï³ÏáõÙª ³ÝÏ³Ë Çñ ³é³ç³óÙ³Ý »Õ³Ý³ÏÇó` ÉÇÝÇ ¹³ ÇÝùݳµáõË Ã» ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í£ ²éÝí³½Ý ÑÇÝ· Ù³ñ¹áõó µ³Õϳó³Í ËáõÙµÁ ¹Çï³ñÏíáõÙ ¿ å»ïáõÃÛ³Ý ÑÇÙù»ñÁ ˳ñËÉáÕ ¨ ³½·³ÛÇÝ ³Ýíï³Ý·áõÃÛ³ÝÁ ³ÝÙÇç³Ï³Ý íï³Ý· ëå³éÝáÕ »ñ¨áõÛÃ:
            ²ñ¹ÛáõÝùáõÙª ºñ¨³ÝÇ Ï»ÝïñáÝÁ ¹³ñÓ»É ¿ ³ñ·»É³·áïÇ‏, Ù»ñ áëïÇϳÝáõÃÛáõÝÁ ¿Éª ÙÇÉÇódzª ѳÝñ³ÛÇÝ Ï³ñ·áõϳÝáÝÁ ³Ù»Ý ·Ýáí å³Ñå³Ý»ÉáÕ µáõà ·áñÍÇù£ àñáíÑ»ï»õ ÙdzÛÝ ÙÇÉÇóÇ³Ý áõ ÙdzÛÝ ËáñÑñ¹³ÛÇÝ Ï³ÛëñáõÃÛáõÝáõ٠ϳñáÕ ¿ñ Çñ ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÇó å³Ñ³Ýç»É ãÏ³Ý·Ý»É »ñϳñ ÙÇ í³ÛñáõÙ, ãÏáõï³Ïí»É áõ ÁݹѳÝñ³å»ë ã÷ã³óÝ»É ù³Õ³ùÇ ï»ëùÁ ïáõñÇëïÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ£ ì»ñçÇÝ ûñ»Ýë¹ñ³Ï³Ý ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñÝ ¿É ³í»ÉÇ Ëáñ³óñÇÝ ×·Ý³Å³ÙÁª ѳÝñ³Ñ³í³ù³ÛÇÝ Éë³ñ³ÝÇ ù³Õ³ù³Ï³Ý Ù³ëݳÏóáõÃÛáõÝÁ í»ñ³Í»Éáí å³ñïǽ³Ý³Ï³Ý å³Ûù³ñÇ£
            ÊݹÇñÝ ³ÛÝ ¿, áñ §Ð³Ýñ³Ñ³í³ùÝ»ñÇ Ù³ëÇݦ ûñ»ÝùÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ Çß˳ÝáõÃÛ³ÝÁ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ ¿ ï³ÉÇë ³ÝËݹÇñ ³ñ·»É»É ó³Ýϳó³Í ѳÝñ³ÛÇÝ ÙÇçáó³éáõÙ: ²ÛëûñÇÝ³Ï ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ µ³ó³ïñ»É »Ý ³ñï³Ï³ñ· ¹ñáõÃÛ³Ý í»ñ³óáõÙÇó Ñ»ïá Ñݳñ³íáñ µ³ËáõÙÝ»ñÁ ϳÝË»Éáõ Ýå³ï³Ïáí£Ð»ÕÇݳÏÝ»ñÁ ÑáõÛë áõÝ»Ý, áñ Ýáñ ûñ»ÝùÇ ÁݹáõÝáõÙÇó Ñ»ïá Ñݳñ³íáñ ÏÉÇÝÇ Ýí³½»óÝ»É É³ñí³ÍáõÃÛáõÝÁ ¨ ѳݹ³ñï³óÝ»É µáÕáù³Ï³Ý ½³Ý·í³ÍÇÝ: ²Ûë ÷á÷áËáõÃÛ³Ùµ ݳ»õ Áݹ¹ÇÙáõÃÛáõÝÁ ½ñÏíáõÙ ¿ Çñ ·áÛáõÃÛ³Ý »õ ·áñÍáõÝ»áõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ ï»ÕÛ³Ï å³Ñ»Éáõ Çñ ÙÇ³Ï ³ÕµÛáõñÇó£
            ÜáõÛÝÇëÏ ã³Ý¹ñ³¹³éݳÉáí  Éñ³Ùß³Ïí³Í ûñ»ÝùÇ ê³Ñٳݳ¹ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï ѳϳëáõÃÛ³Ý Ù»ç ÉÇÝ»Éáõ û½ÇÝ, áñÝ ³ÏïÇí ßñç³Ý³éáõÙ ¿ Áݹ¹ÇÙáõÃÛáõÝÁ, ·É˳íáñ ѳñóÁ ³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí ÙÝáõÙ ¿, û áñù³Ýáí ¿ñ ³Ûë ÷á÷áËáõÃÛáõÝÁ û·ï³Ï³ñ Ñ»ïÙ³ñïÇÏÙ»ÏÛ³Ý Ð³Û³ëï³ÝÇÝ£  
ÀÝïñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ áõ Ù³ñïÇ Ù»ÏÇ áÕµ»ñ·áõÃÛáõÝÁ áñáß³ÏÇáñ»Ý ³½¹»É »Ý Ù³ñ¹Ï³Ýó ïñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý áõ Ùï³ÍáÕáõÃÛ³Ý íñ³: ²Ý·³Ù Ï»Ýó³Õ³ÛÇÝ Ù³Ï³ñ¹³Ïáí, ݳËÏÇÝÇ Ñ³Ù»Ù³ï, ù³Õ³ù³óÇÝ»ñÝ ³ÛÅÙ ³í»ÉÇ Ñ³Ù³ñÓ³Ï »Ý áëïÇϳÝáõÃÛ³Ý Ñ»ï ³éÝãí»ÉÇë£ Ð³Û³ëï³ÝáõÙ »ñµ»ù áñ»õ¿ Ù»ÏÁ ³Û¹ù³Ý ËáñÁ ãÇ ·Çï³Ïó»É áõ ³Û¹ù³Ý Ïñùáí ãÇ å³ßïå³Ý»É Çñ ³½³ï ï»Õ³ß³ñÅÇ Çñ³íáõÝùÁ, áñù³Ý ³Ûëûñ ÐÛáõëÇë³ÛÇÝ äáÕáï³ÛÇ ÙÇçÇÝ íÇ׳ϳ·ñ³Ï³Ý ½µáëÝáÕÁ: ê³ ³ñ¹»Ý áñ³Ï³Ï³Ý Ýáñ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³Ý Ó»õ³íáñÙ³Ý óáõóÇã ¿£
Æß˳ÝáõÃÛáõÝÁ, ë³Ï³ÛÝ ¹»é ÑÝáï ¿£ ²ÛÝ ß³ñáõݳÏáõÙ ¿ ÇÝ»ñódzÛáí ÏÇñ³é»É ÑÇÝ Ù»Ãá¹Ý»ñÁª ÇÝãå»ë ³ñï³Ñ³Ûïí»ó ûñ»ñë Ñ»é³ó³Í ݳ˳·³ÑÁª §÷áñÓáõÙ »Ý »ñÏÇñÁ í»ñ³¹³ñÓÝ»É Ý³Ë³Ù³ñïÇÙ»ÏÛ³Ý íÇ׳ÏÇݦ: ´³Ûó ³ÏÝѳÛï ¿, áñ ³ÝÑݳñÇÝ ¿ ³Û¹ í»ñ³¹³ñÓÁ: ò³ÝϳÉÇ ã¿£ ²ÝÇÙ³ëï ¿£
²Ûëûñ ù³Õ³ù³Ï³Ý ϳÛáõÝáõÃÛáõÝ Ñ³ëï³ï»Éáõ, ɳñí³ÍáõÃÛáõÝÁ Ýí³½»ó»Éáõ ¨ ѳë³ñ³ÏáõÃÛ³ÝÁ ѳٳËÙµ»Éáõ ѳٳñ ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý Ýáñ Ó»éݳñÏÝ»ñ.
·         Çß˳ÝáõÃÛáõÝÁ å»ïù ¿ í»ñ³Ý³ÛÇ å»ïáõÃÛ³Ý Õ»Ï³í³ñÙ³Ý ³ÙµáÕç ѳÛó³Ï³ñ·Á »õ ³Û¹ ·áñÍáõÙ Ý»ñ·ñ³íÇ Áݹ¹ÇÙáõÃÛ³ÝÁ
·         Ó»ñµ³½³ïÇ ¹³ï³ñ³ÝÝ»ñÇÝ ó³Ýϳó³Í ³ñï³ùÇÝ ÙÇç³ÙïáõÃÛáõÝÇó
·         ³½³ï³Ï³Ý³óÝÇ Ù³ÙáõÉÁ »õ í»ñç³å»ë í»ñ³Ï³Ý·ÝÇ ²1+-Ç Ñ»é³ñÓ³ÏáõÙÁ
·         å»ï³Ï³Ý ѳٳϳñ·Á ¹³ñÓÝÇ Ã³÷³ÝóÇÏ, ѳßí»ïáõ »õ å³ï³ë˳ݳïáõ
·         ³ñÙ³ï³Ï³Ý µ³ñ»÷áËáõÙÝ»ñ Çñ³Ï³Ý³óÝÇ Ù³ùë³ÛÇÝ áõ ѳñϳÛÇÝ Ñ³Ù³Ïաñ·»ñáõÙª ëï»ÕÍ»Éáí Çñ³Ï³Ý ѳí³ë³ñ å³ÛÙ³ÝÝ»ñ µáÉáñ ·áñͳñ³ñÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ:
ַݳųÙÁ ѳÕóѳñ»ÉÇ ¿£ Àݹ³Ù»ÝÁ ³ÝÑñ³Å»ßï »Ý ³ÝÏ»ÕÍ, Çñ³Ï³Ý áõ ßáß³÷»ÉÇ ÷á÷áËáõÃÛáõÝÝ»ñ£ ²Û¹ ¹»åùáõÙ ÅáÕáíáõñ¹Á Çß˳ÝáõÃÛ³ÝÁ Ïíëï³ÑÇ£ ÆëÏ íëï³Ñ»ÉÇ Çß˳ÝáõÃÛáõÝÁª É»·ÇïÇÙ ¿£

гϳé³Ï ¹»åùáõÙ Ýáñ Ó»õ³íáñí³Í ϳé³í³ñáõÃÛáõÝÁ ëïÇåí³Í ¿ ÉÇÝ»Éáõ ٻͳóÝ»É áëïÇϳÝáõÃÛ³Ý áõÅ»ñÇ ù³Ý³ÏÁª ¹³éݳÉáí ³í»ÉÇ é»åñ»ëÇí áõ ϳëϳͳÙÇï£ ²Û¹ Å³Ù³Ý³Ï ³ñ¹»Ý ù³Õ³ù³Ï³Ý Ïѳٳñí»Ý áã ÙdzÛÝ ½µáë³ÝùÝ áõ ÁÝûñó³ÝáõÃÛáõÝÁ, ³ÛÉ»õ ѳñë³ÝÇùÝ áõ ³Ý·³Ù ¹åñáó³Ï³Ý í»ñçÇÝ ½³Ý·Á£ 

Հ1-ի լրատվության կողմնակալության մասին գիտենք, ու ականջներս մազոլ է եղել դրա մասին լսելուց, բայց այսօրվա պրոբլեմն այն է, որ չուղղորդող տեղեկատվության փնտրտուքն էլ է ապարդյուն, քանի որ ազատ համարվող լրատվամիջոցներն էլ վերածվել են ընդդիմության խոսափողի: Լրատվամիջոցներն ասես բաժանվել են Սերժի ու Լևոնի բանակների ու քարոզչական պատերազմ հայտարարել միմյանց` աշխատելով իրար ինադու, և արդյունքում տեղեկատվական բլոկադայի մեջ է հայտնվել ողջ հասարակությունը: Բացահայտ կամ վատ քողարկված քարոզչության վիրուսը վարակել է հայկական ԶԼՄ օրգանիզմը, և թերթերի ու եթերի շատ թողարկումներ, հազի ու փռշտոցի պես, վարակը տարածում են: Տենդենցիոզ լրատվության հոսքն ու լրագրողների կանխակալ տրամադրվածությամբ ոչ պրոֆեսիոնալ աշխատանքը սովետական օրերն են հիշեցնում, երբ քաղաքական վերլուծությունները ոչ թե ԶԼՄ-ում էին մատուցվում, այլ մի բաժակ սուրճի հետ ու պատրվակով` բարեկամի խոհանոցում:

Պատրանքը, թե գոնե տեղական ֆինանսավորում չունեցող օրգանը կարող է վարակազերծ լինել, հօդս ցնդեց վերջնականապես. «Ազատություն» ռադիոկայան լսելու ընտրական շրջանի փորձս ինձ համոզեցին, որ այդ անունն արդեն չի համապատասխանում կրողին: Ընդ որում, ռադիոկայանի «բացիլակրության» ախտանշաններն աճում էին` Տեր-Պետրոսյանի հանրահավաքային թափի աճին զուգահեռ: Իսկ ինձ համար մեկ է` լրագրողները պատվիրատո՞ւ ունեն, թե՞ ուղղակի մտածողական ստերեոտիպերի գերի են ու իներցիայով իշխանությունը տեսնում են միայն անգիր արած Բաղրամյան պողոտայի միևնույն հասցեում` չնկատելով օպերայի հրապարակում Տեր-Պետրոսյանի դարանակալ իշխանությունը:

Փետրվարի 26-ի Սերժ Սարգսյանի միտինգի մասին «Ազատության» ռեպորտաժը մի խնդիր ուներ միայն` կասկածի տակ դնել սեփական կամքով դրան մասնակցելու հարցը և Սերժի ու Լևոնի միտինգներն իրար հետ «կռվցնել» որպես լավի ու վատի` պարտադրված ու կամավոր մասնակցության հակադրություն ստեղծելով: Լրագրողը մանրազնին ու հետևողական «հետաքննություն» էր անցկացնում ու խաչաձև հարցաքննությամբ փորձում «պարզել» Սերժի միտինգին գնացողների կամային հատկանիշները, բռնցնել ինչ-որ լեզվական սայթաքումներ, ստիպված լինելու այն խոստովանությունը կորզել, որ կանխակալորեն վերագրում էր նրանց: Կամավորների հետ մեկումեջ նաև համերգի խաթեր եկածների «բացահայտման» համար ներդրված ջանքը գովելի է, բայց տարօրինակ է, թե ինչու նույն ջանասիրությամբ չեն լուսաբանվում նաև օպերայի հրապարակ գնացողների շարժառիթները: Գուցե լրագրողը օպերայի երգ ու պարը ոչ թե լիրիկական շեղում, այլ քաղաքակա՞ն զեղում է համարում: Ռեպորտաժի հեղինակը իր «հետաքննությունը» եզրափակեց մերկապարանոց մի հայտարարությամբ, թե` մասնակիցներից շատերը այդտեղից գնացին օպերայի հրապարակ: Պարզ չէր, թե լրագրողն արդյոք հետևե՞լ էր դավանափոխ ու դարձի եկածներին ու համոզվե՞լ, թե նրանք, առանց ճշմարիտ ուղուց շեղվելու և ճամփեքի խանութ-սրճարաններում մոլորվելու, դուզ օպերա են գնացել, թե՞ ինքնուրույն էր որոշել նրանց «տրամաբանական» ուղերթը: Իսկ գուցե նրանք նախ օպերայի՞ միտինգից էին Սերժի միտինգ եկել, ինչ է, լրագրողը դեմքով հատիկ-հատիկ ճանաչո՞ւմ է, թե ով որ միտինգում է գրանցվել, կամ գուցե մարդը որևէ միտինգի մշտական գրանցում չի ուզում, այլ ուզում է երկու կողմերին էլ լսել ու նոր կողմնորոշվել, ինչո՞ւ է դրան իր ուզած քաղաքական աստառը տալիս: Եթե լրագրողը իսկապես հետևել էր միտինգավորներին, ապա ինչո՞ւ էր ձեռքից բաց թողել նման հետաքրքիր թեման կոնկրետ փաստերով ներկայացնելու առիթը, ինչո՞ւ չէր շարունակել ստուգել մարդկանց կամքը` ով էր աջակցության համար օպերա գնում, ով` թամաշայի, ով` քաղաքականապես վերակողմնորոշվելու, ով` գյուղից քաղաք գալու առիթն օգտագործելով` երկու համերգի էրնեկը մի տեղ անելու: Բայց ունկնդիրների հավանական հարցերը դեկլարատիվ լրատվությանը չեն հետաքրքրում:
Ամենատհաճը ռեպորտաժի այն հատվածն էր, որ ներկայացնում էր, թե ինչպես են, կարծեմ Վանաձորում, դպրոցականները ցույցի դուրս եկել ու բողոքել, թե` վայ, էս խի՞ են մեր դասատուներին Երևան միտինգի տարել ու մեզ դասերից զրկել, դա՛ս, դա՛ս ենք ուզում: Իսկական սովետական լրատվություն` ուսումնատենչ պիոներների, դպրոցի մեռած ու դասերի համար յալվար ընկած աշակերտների մասին: Եթե լրագրողը մտահոգիչ էր համարել դպրոցական պարապուրդը, ապա ինչո՞ւ չէր հետաքրքրվել Տեր-Պետրոսյանի դասադուլի կոչերի հետևանքներով, ինչո՞ւ չէր փորձել գտնել ուսանողների, որոնք, ի տարբերություն աշակերտների, հաճախ վճարում են այդ դասերի համար, ու տրամաբանական է, որ տված փողի դիմաց դաս ուզեն, բայց վախենում են դավաճան համարվելուց: Չէ՞ որ այդպիսիք բոլորիս շրջապատում էլ կան, նույնիսկ փնտրել պետք չէ, պետք է առանց դավաճանի պիտակը հուշելու հարցուփորձ անելու ցանկություն ունենալ:

«Ազատության» մեկ այլ լրագրող հաղորդում է, թե քաղաքապետարանը վկայակոչում է օպերայի շրջակայքի բնակիչների բողոքը, որ միտինգների պատճառով խախտվել է նրանց անդորրը, և հեգնում, թե քաղաքապետարանը առանձնապես չէր մտահոգվում, երբ այդ անդորրը խախտվում էր ամառային սրճարանների աղմուկից: Իհարկե, լրագրողը չի էլ փորձում ինքնուրույն պարզել, թե նման բողոքողներ կա՞ն արդյոք, հանկարծ ու` ճիշտ լինի: Նման լրագրությունը ոչ թե ունկնդիրներին ճշտված փաստեր ներկայացնելուն է միտված, այլ քաղաքական ենթատեքստով նրանց ուղղորդելուն՝ այ, տեսեք, բնակիչների բողոքի անվան տակ ուզում են ընդդիմության ցույցը ցրել։ Իսկ երբ խոսքը վերաբերում է Տեր-Պետրոսյան թեմային, ինֆորմացիան ենթարկվում է սկլերոտիկ խմբագրման. օրինակ, ասվում է, թե Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց, որ Քոչարյանը նախագահ չի ընտրվել 1998 և 2003 թթ., Սահմանադրական խախտումներով է առաջադրվել, և բառ անգամ չի ասվում, որ Տեր-Պետրոսյանն անձամբ շնորհավորել է Քոչարյանին նույն 98 թ. և մասնակցել ինաուգուրացիայի արարողությանը: Երբ նույնիսկ նման հայտնի փաստերն են միտումնավոր շրջանցվում, ավելորդ է խոսել այն մասին, որ «Ազատության» և շատ այլ լրագրողների բոլորովին չհետաքրքրեցին հօգուտ Տեր-Պետրոսյանի բաժանված ընտրակաշառքների մասին վկայությունները, մինչդեռ դա սենսացիոն նյութ կլիներ` Հայաստանում ոչ միայն իշխանությունը, այլև ընդդիմությունն էր փողով քվե առնում, միտինգի գալու ավտոբուսներ տրամադրում` նախապես փակելով եկողների պարտքերը խանութներին (այս մասին` armenianow.com, Արիս Ղազինյան), կամ որ Լևոնի կողմնակիցները ահաբեկումներ են արել ընտրատեղամասերում և այլն: Այս հարցերը կարող էին հետաքրքրել միայն այն լրագրողներին, որ առաջնորդվում են ոչ թե քաղաքական, այլ պրոֆեսիոնալ խնդիրներով: Մասնագիտական նախանձախնդրությամբ առաջնորդվող լրագրողը դռնեդուռ էր ընկնելու, որպեսզի բոլոր լրատվամիջոցներով ծամծմված ու բերնեբերան փոխանցված ծամոն-լուրերի փոխարեն այ այսպիսի բացառիկ թեմա հայթայթեր` ճշմարտությունը պարզելու պրոֆեսիոնալի մեծ հրճվանքով:

Ընտրարշավի ժամանակ «Ազատության» խմբագրությունում 3-4 «խիզախ» լրագրողներով խաչաձև հարցաքննությամբ գզում էին նախագահի մի թեկնածուի, ում Լևոնը դավաճան է հայտարարում, իսկ Լևոնի հետ հարցազրույց է անում միայն մի լրագրող ընտրարշավի վերջում` և թեկնածուին միայն դուրեկան ու բարեհաճ հարցեր տալով։

Ստեղծվել է մի իրավիճակ, երբ շատերը ազատ (թե՞ ընդդիմադիր) լրագրողի հեշտ ու էժան աչոկներ են ուզում հավաքել` տրորելով հենց լրագրողի բուն մասնագիտական էթիկան, կեղծելով, փաստերը ընտրովի ներկայացնելով, ենթատեքստային շեշտադրումներով: Չէ՞ որ հիմա այնքան հարմար է ընդդիմադիր լրագրողի «ազնիվ» կերպարը հագնել ու այդ «ազնիվ» բարձունքից այլ կարծիք հայտնողի բերնին շրխկացնել` ֆուհ, իշխանամե՛տ, ծախվա՛ծ:
«Ազատության» ռեպորտաժները օպերայի հրապարակից, ի հակադրություն Սերժի միտինգի, միայն «անկոտրում կամքի ու վճռականության» հավաստիքն են հաղորդում` փորձ իսկ չանելով ներկայացնել հասարակության տարբեր շերտերից հավաքվածների «կամքի ու վճռականության» շատ բնական տարբերությունները: Բայց ռադիոկայանը, փոխարեն հնարավորինս անկողմնակալ պատկեր տալու, շատ է ջանում միջամտել ու «ներդրում» ունենալ քաղաքական պրոցեսների մեջ:

Մինչդեռ հենց միայն իմ «խոհանոցային» լրատվությամբ օպերայի հրապարակի շատ հետաքրքիր պատկեր է ստացվում: Օրինակ, մեկը պատմում է, որ երբ Մանվել, Մանվել էին գոռում, ինքը քթի տակ հայհոյում էր, մյուսի վճռականությունը Ջհանգիրյանին «ազգային հերոս» հռչակելուց հետո տեղի է տվել, մեկն ասում է, որ ուզում է իրեն իշխանությունից բացի այլ ուժային կենտրոնի մաս զգալ, մյուսն ասում է, որ ուզում է մասնակցել իշխանությունը թուլացնող միտինգներին, բայց չի ուզում, որ Լևոնը հաղթի, մեկը տեսել էր, թե ինչպես են մի քանի տղայի փող տվել գոռալու համար, մյուսը պատմում էր, թե ինչպես են վրա տվել ու գզել մեկին, որ ասել է` «Լևոնին էլ գիտենք», ու երբ ինքը միջամտել է` էդ էլ իրա կարծիքն ա, գզողները բացատրել են` «այստեղ գալիս են նրանք, որ կարծիք չունեն, ահա մեր կարծիքը», ու ցույց տվել Լևոնին: Եվ վերջապես, ո՞ւր է հազարավոր քաղաքացիների տագնապը Լևոնից, որ իրեն չմիացողներին տականք է որակում։

Այսօր էլ, ինչպես Սովետի օրոք, քաղաքական միտքը տեղափոխվել է խոհանոցներ. մարդիկ գլուխ-գլխի են հավաքվում մեկի տանը կամ սրճարանում, վիրտուալ ֆորումներում, որպեսզի կարողանան ազատ խոսել: Եվ առաջին անգամ անկախ Հայաստանի պատմության մեջ խոհանոցային դիսիդենտության զգուշավորությունը ոչ միայն իշխանության, այլ նաև ընդդիմության առաջացրած վախից է: Գրաքննությունը հիմա երկու կենտրոնից է կատարվում ու երկու դեմք ունի` վարչական ու բարոյական: Ընդ որում`երկրորդը ավելի վտանգավոր է, քանի որ աշխատանքային շեֆի փոխարեն ճնշում է «հասարակական կարծիքի» հավատաքննչությամբ: Աշխատանքից զրկվելու սպառնալիքի տակ շեֆի պահանջներին ես հարմարեցնում գործողություններդ, իսկ տականք համարվելու բարոյական շանտաժի տակ օպերայի հրապարակին ես հարմարեցնում միտքդ: Իրավական դատարանի վարչական տույժը փոխհատուցվում է օպերայի հրապարակի տված բարոյական կապիտալով, տուժողն այնտեղ «ազգային հերոս» է հռչակվում, իսկ հրապարակի ահեղ դատաստանը բռնագրավում է սեփական տեսակետների կապիտալը` փոխհատուցելով դա «ազնիվ քաղաքացու» պիտակով: Իշխանության պարտադրանքին ենթարկվողը դառնում է հարմարված մարդ, հրապարակին իր տեսակետները զիջողը` զոմբի:

Եվ այս բարոյական պարտադրանքի ու հավատաքննչության ստրուկն է դարձել «Ազատություն» ռադիոկայանը` երևի հրճվելով, որ իր ռեպորտաժները բարձրախոսով հնչում են համանուն հրապարակում, բայց ես արդեն չեմ միացնում ռադիոն, ինչպես առաջ չէի միացնում «Հայլուրը»։

Շատ երկար ժամանակ է չեմ կարողանում «բլոգգել»։ Չգիտեմ ինչն է պատճառը՝ գուցե այն պատճառով, որ հիմա զբաղված եմ դիպլոմայինի գործերով, գուցե այն պատճառով, որ Հայաստանից ստացվող լուրերը առանձնապես ոգեշնչող չեն։

Այն, ինչ այժմ կատարվում է լրատվական դաշտում ուղղակի ցավ է պատճառում։ Ոչ այն պատճառով, որ հեռուստաընկերությունները կողմնակալ են, թերթերը՝ ընդդիմադիր։ Չէ, այլ որ ուղղակի դաշտը որակազրկվել է։ Անորակ է։ Չկան լավ լրագրողներ։ Պատճառները կարող են հազար հատ լինել, բացատրությունները նույնպես։ Բայց փաստ է՝ լրագրողները որակազրկված են՝ անհետաքրքիր, դատարկ, կրկնվող, գավառական։

Էդ ամբողջ նախընտրական քարոզարշավը էնքան գավառական մակարդակի է, որ նույնիսկ չես էլ ուզում քննարկել։ Դեռ մի քանի ամիս առաջ հնարավոր էր զրուցել Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի մասին։ Հիմա նույնիսկ իմաստ չունի։ Հիմա գրել էլ պետք չէ։ Ընդամենը Աղոթել՝ որ հերթական ընտրություններին մարդ չզոհվի, որ բանակը ժողովրդի դեմ չհանեն, որ թեկնածուները ծայրահեղ չգտնվեն, որ հաղթանակը Պյուրոսյան չլինի։ Մենակ իրար չսպանեն։ Մնացածի՝ անգամ ոչ լեգիտիմ նախագահի հերն էլ անիծած։

Այսօր էր, թե երեկ կարդացի հոդված, որտեղ լրագրողի ասածը հետևյալն էր՝ թե վերջերս, ինչ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը հայտարարել է իր առաջադրման մասին, ոչ ոք այլևս Հայաստանի մասին չի գրում, որովհետև սպասում են իրադարձությունների զարգացմանը։ Ու մեկ էլ, թե վարչապետի այցը ԱՄՆ–ում և Ֆրանսիայում չեն լուսաբանել, քանի որ իրադարձություն չէր և հետո էլ՝ ԼՏՊ–ի հայտնվելուց հետո նա արդեն թիվ մեկ նախագահացուն չէ։

Հասկանալու համար, թե ինչու է Ամերիկյան մամուլը կամ Արևմտյան մամուլը լռում, գոնե պետք է ապրել այնտեղ։ Ու տեսնել, որ իրականում ախր մեր Հայաստանը էնքան աննշան, էնքան անհետաքրքիր թեմա է, որ ոչ մի նորմալ լրատվամիջոց չի անդրադառնա դրան։ Մեզ բոլորիս, ի ծնե թվում է, թե մենք յուրահատուկ ենք ՄԱԿ–ի անդամ մյուս 117 երկրներից։ Բայց ախր դա այդպես չէ։

Իսկ ինչ պետք է գրի Արևմտյան մամուլը՞՝ որ ևս մեկ թեկնածու է հայտնվել, որ հանրահավաք է եղել, թե որ առաջին նախագահը էլի ուզում է նախագահ դառնալ։ Դա այս պահին տեղի է ունենում աշխարհի գոնե մի 30 երկրում։ Որ մեկի մասին գրի։

Ուզում եք իմանալ կոնկրետ Ամերիկյան մամուլը ինչի մասին է գրում. այս շաբաթվա թեմաներն են

•  Բրիտնի Սպիրսի նոր ձայնասկավառակը «Blackout»
• Հուգո Չավեսի նոր ձայնասկավառակը
• Դեմոկրատների բանավեճը NBC-ով
• Ի վերջո այս շաբաթ Հալոուինն էր....
• Վրաստանի հանրահավաքները
• Իրաքը, որպես հավերժ հրատապ թեմա

Վերջերս զրուցում էի Պետդեպարտամենտի մի պաշտոնյայի հետ։ Գիտեք ի՞նչ ասաց. որ ամեն օր Վաշինգտոն է գալիս 5-10 Պետական պատվիրակություն։ Հիմա պարզ է՞, որ հայկական թեման ամերիկյան մամուլով կլուսաբանվի այնքան ժամանակ, մինչև Հայաստանում տեղաշարժ լինի։ Իսկ դա կլինի առավելագույնը փետրվարին։ Մինչև այդ, ոչինչ մի սպասեք։ Իսկ փետրվարին էլ՝ գուցե փոքրիկ մի պարբերություն չորս նախադասությամբ։ Ինչ վերաբերում է ռուսական լրատվամիջոցներին, ապա նրանց մասին ուղղակի ամոթ է խոսելը...