Լրագրողական դիտարկումներ և նոթեր

Անանյանի վախճանից հետո այսօր լրագրողական աշխարհի թերևս ամենակարևոր ընտրությունը ԵՊՀ Ժուռնալիստիկայի ֆակուլտետի դեկանի ընտրությունն է։

Ասում են՝ մահացողի մասին կամ լավ կամ ոչինչ։ Բայց փաստ է, որ Անանյանը անդամահատեց ֆակուլտետը, աշխատանքի ընդունեց անդեմ դասախոսների, իսկ ֆակուլտետը քարե դարից այն կողմ չէր անցնում, երբ ինտերնետը մինչև հիմա դեռ համարում են նոր մեդիա։

Այս անգամ ուսանողներին շանս է տրված մասնակցելու դեկանի ընտրությանը և իսկապես ընտրել լավագույնին։ Այնպիսի մարդու, որը կկարողանա ներդրումներ բերել, զինել ֆակուլտետի տեխնիկան, հրավիրել դասախոսների, ուղարկել ուսանողների արտասահման, աշխատել լրատվամիջոցների հետ, կազմակերպել սեմինարներ ու հատուկ դասախոսություններ։

Սովորաբար ուսանողները լրագրության մասին սովորում են, երբ մեկնում են առաջին պրակտիկայի։ Սակայն այն պետք է սկսվի հենց առաջին օրը և շարունակվի ուսումնառության վերջին օրը։ Ու կարծում եմ հենց այդ պատճառով դեկանի ընտրությունը պետք է քննարկվի ավելի լայն շրջանակներում ու գուցե պարտադիր պայմաններից հանվի օրինակ դոցենտ կամ թեկնածու լինելը։

Իմ կարծիքով լավագույն դեկաններից կարող է լինել Արամ Աբրահամյանը։ Ինչ եք կարծում։ Որն է ձեր թեկնածո՞ւն։ Միայն չասեք Նաղաշը՝ գրառումը կջնջեմ։)))))

Սանկտ Պետերբուրգում, այն տանը, որտեղ ապրել է գրողը, բացվել է հուշատախտակ, որտեղ գրված է.՝ այստեղ ապրել է Սերգել Դովլաթովը։ Դովլաթովին նրա ընթերցողներից շատերը և անձամբ ես հայտնաբերել են հետմահու։

Այդ ժամանակ Մոսկվայում էի։ Վերապատրաստման։ Երկուսով էինք Հայաստանից՝ ես ու մի գործընկեր՝ հանդարտ խառնվածքով, դանդաղ քայլքով ու խաղաղ բնավորությամբ (որոշ մարդիկ նրան կանվանեին՝ դինջ) աղջիկ էր, որը պարզվեց զբաղվում է նաև ռուս–հայերեն գրքերի թարգմանությամբ։

Սովորաբար երեկոները ես անցկացնում է սրճարաններում կամ ակումբներում, նա՝ չգիտեմ որտեղ։ Այդ օրը միասին գնացինք գրախանութ։ Երկուսս էլ լիքը գրքեր գնեցինք։ Ես չեմ հիշում ինչ էի անել՝ կարծես Կորտասար և մի քանի մասնագիտական գրականություն։ Որոշեցի հյուրանոցում ստուգել, թե ինչ է ինքը գրել։ Ասաց Դովլաթով։ Ասացի, թե չգիտեմ այդ հեղինակին։ Առաջարկեց կարդալ, անգամ չկարդալ՝ աչքի տակով անցկացնել։ Վերցրեցի «Կոմպրոմիսը»։

Ու աշխարհն այդ օրվանից այլևս ինձ համար նույնը չէ։ Կան հեղինակներ, որոնց սիրում ես, որոնց ընդունված է սիրել կամ չսիրել, որոնց մասին ընդունված է խոսել, բանավիճել։ Դովլաթովի մասին չես կարող շատ խոսել, որովհետև մեծ հաշվով շատ մեծ փիլիսոփայություն չի առաջարկում։ Ուղղակի Դովլաթովը դառնում է քո ընկերը, քո հայրը, քո եղբայրը, քո բարեկամը, քո մենության միակ վկան, ականատեսը, քո մտավոր մարզիչը...Դովլաթովը դառնում է քո կենացների հիմնական ներշնչանքը, քո կատակների մեծ մասի հեղինակը, քո սիրո խոստովանության և գինարբուքի կնքահայրը։

ՈՒ շատ շնորհակալ եմ իմ «դովլաթամոլ» ընկերոջից ու համախոհից, որ ուղարկել է այս նկարը  Պետերբուրգից։ Այս առիթով առաջարկում եմ այս ուիկ–էնդին կարդալ «Կոմպրոմիսը» և հարբել։

Ինչ ասեմ, ուղղակի զարմանալ կարելի է։ Ժամանակը անցնում է մարդկանց կողքով, քաղաքակրթությունը շրջանցում է, էլ չեմ ասում քաղաքական մշակույթը։ Հրավիրել Դիմա Բելանին, որ ելույթ ունենա հաջորդ օրը Ազատության հրապարակում և  մի 100 հազար դոլար ծախսել միայն նրա համար, որ հրապարակի կեսը զբաղեցված լինի՞ ուրբաթ, երբ Լևոն Տեր–Պետրոսյանի հանրահավաքն է լինելու։

Ես չգիտեմ, թե ում գլխում է առաջացել էդ գաղափարը, բայց ուղղակի զավեշտալի է։ Զավեշտալի էլ չի, այլ ՈՂՈՐՄԵԼԻ։ Էդ աստիճանի գավառամտություն մեր օրերում ուղղակի ֆենոմենալ է։ Ես ինձ որևէ ճամբարի համախոհ կամ համակիր չեմ համարում, բայց այն ինչ տեղի է ունենում օգնելու է ԼՏՊ–ին, ոչ թե խանգարելու։

Լավ, ինչքան կարելի է «տապորով» աշխատել, «ոռով» մտածել (հազար անգամ ներողություն բառի համար, բայց իսկապես տեղին է) ու գեղի կլուբի մակարդակի «լակոտություններով» փորձել քաղաքական պայքար տանել։ Լավ ինչքան։ Անում են այնքան, որ էս ժողովուրդը մի օր իսկապես ոտքի հելնի ու ասի՝ հերիք է։

Հնարավոր չէ՞ ավելի խելացի գտնվել, ավելի հանգիստ և ծանրակշիռ առավելության հասնելու մեթոդներ մտածել։ Ի վերջո, հնարավոր է՞ ուղղակի ջենթըլմեն գտնվել։ Պարզ, իմաստուն և հայրենասեր։ ՈՒ ոչ թե «լակոտական» խայթոցներով փորձել ինչ–որ մեկին խանգարել։ Ուղղակի ողորմելի է...

Մյուս կողմից, եթե Մուկը, իր անգրագետ հալով դարձել է փոխվարչապետ, Դոդը՝ ԱԺ խմբակցության առաջնորդ, Անդոն դեռ նախարար է, գեղացի Երվանդն էլ՝ մայրաքաղաքի պետ, էլ ինչ եք ուզում։ Վերջինն ամենաշատն է ինձ հունից հանում...

Այն, ինչ կատարվում է Սիլ կոնցեռնի հետ ուղղակի ապշելու է։ Նախագահական ընտրությունների շեմին գործել այդքան հետադիմական մեթոդներով ու այն էլ ում դեմ՝ Գռզո՞յի, առնվազն պետք է ապուշ լինել։ Իսկ ամենացավալին այն է, որ ցանկանալով կոնցերնին վնասել, բայց չկարողանալով դա անել, ըստ Ազատության, սկսել են «շեստոյ» տանել հաշվապահին, պահեստապետին ու անգամ պահակին։ Ավելի ողորմելի տեսարան պատկերացնել հնարավոր չէ։

Ու ամենակարևորը՝ ինչի՞ համար։ Որ մարդն ունի քաղաքական այլ նախապատվություն։ Ինչ անենք՝ թող ինքն էլ Լևոն Տեր–Պետրոսյանին պաշտպանի։ Եվ կամ, եթե իսկապես կասկածում եք, որ Սուքիասյանները հարկային մուտքեր են թաքցնում, ապա դա ժամանակին արեք ու ամենակարևորը՝ մի խառնեք «շեստոյին», որը թերևս ամենավատ համբավ ունեցող ոստիկանության ստորաբաժանումն է։ Հենց այս հալածանքները սկսելով՝ այսօր իշխանությունը ավելի վատ չի կարող հեղինակազրկել Սերժ Սարգսյանին։ Ավելի վատ սև PR ուղղակի մտածել հնարավոր չէ։ Գործարարի՞ն հալածել։ Էն էլ Գռզոյի՞ն, որ վաղուց, շատ վաղուց աշխատում է միջազգային չափանիշներով, իր մոտ է հավաքել շատ լավ թիմ ու եթե մի բան ուներ թաքցնելու կամ չվճարելու, ապա դա արել է շատ վաղուց։ Ուշացել եք։

Եվս մեկ բան՝ իշխանությունն ունի իր դեմքը։ Ու եթե ԼՏՊ–ի «գործարարը» Խ. Սուքիասյանն է, ապա ներկայինիսը Դոդի Գագոն՝ բութ, տափակ, անտաշ ու անճաշակ։ Ու վարչապետը ճիշտ է անում, որ որևէ կերպ իրեն չի ասոցիացնում նրա հետ։ Հա, ի դեպ, անճաշակ որակման իրավացիության մեջ համոզվելու համար առաջարկում եմ այս վիդեոն, որը հատված է Դոդի Գագոյի աղջկա հարսանիքից ու որտեղ ցույց են տալիս նրա «տան» կամ ինչպես գործընկերներիցս մեկը կատակեց «Դոդավանքի» նախասրահը։ Տրետյակովկան գլուխը պատով է տվել...

  Հենց հիմա կարդում եմ Գարրի Կասպարովի նոր գիրքը, որը կոչվում է «Ինչպես է կյանքը կրկնօրինակում շախմատին»։ Այն, ինչ կարդացել եմ, ուղղակի հրաշալի է։ Գրքի մասին մանրամասն կգրեմ դեկտեմբերին։ Կներեք, հիմա շատ բան կարդալու։ Առաջին հերթին դասերս։ Դեկտեմբերյան արձակուրդներին միանգամից երեք գրքի review կգրեմ։

 Ի դեպ, վերջերս դիտում էի Կասպարովի հեռուստազրույցը Բիլ Մոյերի հետ։ Չեմ կարողանում գտնել վիդեոն, որ տեղադրեմ։ Մի բան կարող եմ ասել՝ հարցազրույցը դիտելուց ես ուղղակի մինչև վերջին շունչս հպարտ եմ, որ հայ եմ (տեղյակ եմ՝ կիսով չափ հայ է, կիսով չափ՝ հրեա): Բայց նա ՄԻԱԿՆ է, որ ես վերջին մեկ տարում հպարտացել եմ, որ նույն ազգից եմ։

Բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են հեռուստատեսությունը։ Studio 60–ը անցած տարի ամերիկյան NBC հեռուստաընկերությամբ ցուցադրված այն եզակի սերիալներից, որը հետաքրքիր է, շատ խելացի, զվարճալի ու ամենակարևորը՝ հեռուստատեսության մասին։ Սցենարն ուղղակի ցնցող է՝ բարձրակարգ երկխոսություններ, հզոր դերասաններ...

Սերիալը պատմում է ամեն ուրբաթ հեռարձակվող մեկ ժամանոց ժամանցային հումորային ծրագրի մասին։ Ցույց է տալիս ներքին խոհանոցը՝ պրոդյուսերներին, սցենարիստներին, օպերատորներին, դերասաններին, հաղորդավարներին։ Մոտավորապես նույնը, ինչ 32 ատամն է անում, բայց ստուդիայում և մոտավորապես մի հինգ հազար անգամ պրոֆեսիոնալ։ Ուղղակի պետք է նայել, որպեսզի հասկանալ, թե ինչպես պետք է աշխատել։

Սցենարը խորհուրդ է տրվում հատկապես հեռուսատեսության ղեկավարներին կամ decision-maker–ներին, այսինքն նրանց, ովքեր որոշումներ են կայացնում։ Դիտեք, ու հասկացեք, ինչպես պետք է աշխատել ստեղծագործական խմբի հետ, ինչպես պետք է որոշումներ կայացնել ու քանի հոգով պետք է աշխատել։ Բացառիկ սերիալ, բացառիկ դերասանական կազմով և ուղղակի հանճարեղ սցենարով։ Ի դեպ, սցենարիստը Ահարոն Սորկինն է։ Իմ նոր կումիրը։

Ի դեպ, որևէ մեկը կարող է պատահմամբ տեսե՞լ է այս սերիալը։

Շատ զվարճալի պատմության մեջ են հայտնվել հայ լրագրողները։ Օսկանյանի հետ միասին նրանք ականատես են եղել, թե ինչպես է ղարաբաղցիներին ԵԽ գլխավոր քարտուղարը համեմատել եվրոպացի արվամոլների հետ։ Դե պարզ է, որ հետո Դեվիսն ասել է, որ իրեն սխալ է հասկացել և իրականում ինքը ընդամենը մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից օրինակ բերել և ամենայն հավանականությամբ բերել է անհաջող օրինակ։

Հարցն ամենևին է Դեվիսը չէ։ Հարցը նա է, որ ներկա գտնվող լրագրողներից որևէ մեկը չի ասել՝ խնդրում եմ կոռեկտ գտնվեք, ինչ էիք ուզում դրանով ասել...որովհետև դժբախտաբար հայկական լրագրության որակը գնալով ոչ թե նվազում է, այլ աննկարագրելի տեմպերով գահավիժում է։ Այսպիսի անորակ լրագրություն Հայաստանը երբեք չէր ունեցել։ Ու գլխավոր հարցը, ինչպես միշտ մնում է՝ ինչ անել։

Ամեն կիրակի իմ հարևան Քեյսին փոխում է սրճեփի ֆիլտրը, պատրաստում նոր սուրճ ու կեսօրին մոտ, երբ տենում է, որ ես համառորեն քնում եմ, միացնում է երաժշտություն։ Սովորաբար սկսում է քաունտրիից, հետո կամաց–կամաց անցնում է ռոքի, հետո՝ ավելի ակտիվ, ու ինչպես ասում է դասականը, վերջում.... «չեմ տեսնում Ձեր ձեռքեեերըըըը»...ես արթնանում եմ պանկից հինգ րոպե առաջ։ Բարեբախտաբար...

        Սուրճը նախկինում արագ էր վերջանում։ Սրճեփը տեղավորում էր ընդամենը երեք բաժակի պարունակություն։ Երեք կիրակի առաջ էր, որ ես ու Քեյսին գնացինք ու գնեցինք 12 բաժականոց սրճեփ։ Ու հիմա, իմ արթնանալուց ուղիղ տասը ժամ անց, ես դեռ խմում եմ առավոտյան սուրճը՝ իհարկե միկրավալնովկայի (սրա հայերենը ոնց է՞) մեջ նախապես տաքացնելով։

        Կեսօրից մի քիչ է անցած լինում, երբ ես ստանում եմ կամ զանգում եմ ԱՄՆ երկու բևեռները՝ Արևելյան ափ և Արևմտյան, այսինքն Լոս ու ԴիՍԻ, մարդավարի ասած՝ Գլենդեյլ ու Վաշինգտոն։ Իմ դիվանագետ ընկերը Վաշինգտոնում ամեն օր ընթերցում է մամուլը՝ հայկական, ռուսական և արևմտյան, դա նրա հիմնական աշխատանքն է։ Ես էլ նրա հիմնական ակնդիրն եմ։ Մամուլի լրաքաղը՝ թարմ սուրճով (2-րդ բաժակն է արդեն) ու բնականաբար ծխախոտով։

         Հետո ես հոգնում եմ քաղաքականությունից։ Միացնում եմ համակարգիչս, մի քիչ թափառում ինտերնետով, լցնում 3–րդ բաժակ սուրճս ու սկսում նամակներ գրել կամ պատաստխանել, որոնք կուտակվել էին շաբաթվա ընթացքում։

         Ժամը չորսի կողմերը Լոս Անջելեսի հերթն է։ Այնտեղ իմ ընկերը զբաղված է հեռուստաբիզնեսով, գիտի մարդկանց ու լուրեր փոխանակելու արվեստը։ Սովորաբար եթե զանգում է, ու սկսում է շատ–շատ դանդաղ ասել, «Ալոո», նշանակում է, էքսկլյուզիվ ունի...Հեռուստատեսության մասնագետ չէ, բայց բնական ինտուիցիա ունի (այո, դեռ մասնագետ չես, գիտեմ, որ կարդալու ես այս տողերը ու հիմա մի զանգի` դեռ դասի եմ)։ Սովորաբար ամեն ինչից դժգոհ է, բայց երբ գոհ է, շատ բարձր է խոսում՝ գիտեք, երբ որ եկեղեցիում ինչ–որ մեկը բարձր է խոսում, մի տեսակ «բասերը» շատ են լինում։ Այ, այդպիսի ձայն ունի իմ ընկերը։ Մի խոսքով 4-րդ սուրճը նվիրվում է նրան ու նրա միշտ փոփոխվող ծրագրերին և Գլենդեյլյան վերջին բամբասանքներին։

         6–ի կողմերը երևում են Քեյսիի կամ իմ այստեղի ընկերները՝ ֆուտբոլ նայելու։ Ամերիկյան ֆուտբոլ։  Կես ժամ նայելուց հետո իմ մոտ արդեն գլխացավ է առաջանում։ Քեյսին պնդում է, որ դա չուտելուց է։ Ես էլ՝ թե ինչու մինչև հիմա չցավեց, հենց սկսեցի նայել, էդ ժամանակ ցավեց։ Մի խոսքով, ընդհանուր հայտարարի չենք գալիս մինչ օրս։ Փոխարենը ես խմում եմ, արդեն կաթով, իմ 5-րդ սուրճը ու արդեն իմ սենյակում ինտերնետով նայում եմ իմ սիրած ամերիկյան ֆիլմերն ու սերիալները, որոնք բաց եմ թողել շաբաթվա ընթացքում։

         Մի երեք ժամ նայելուց հետո, գալիս է իմ դասերին նախապատրաստվելու ժամանակը։ Այդ ժամանակ ես պատրաստում եմ իմ վերջին՝ 7–րդ սուրճը, անջատում եմ iPod–ը, անջատում եմ iHome–ը, անջատում են բջջայինս ու....ինչպես միշտ՝ այս անգամ էլ իմ բլոգում եմ սկսել գրել։ Հոգ չէ, այնքան  սուրճ եմ խմել, որ դեռ մինչև կեսգիշեր, դեռ ավել էլ կդիմանամ։ Հետո էլ՝ ոնց–որ Քեյսին պիցցա է պատվիրում...դա նշանակում է դեռ հյուրեր ենք ունենալու գարեջրով։ Այնպես որ, ինչպես միշտ՝ կպարապեմ դասի գնալուց առաջ՝ առավոտյան վեցին։

Ինչպես էր քո կիրակին բարեկամ ։)

P.S. Անշուշտ ոչ բոլորն կիրակիներն են իրար նման։ Ընդհակառակը, ամեն կիրակի տարբեր է։ Հիշատակվում է այս մեկը, հաշվի առնելով հանգամանքը, որ բլոգը կարող են կարդալ նաև անչափահասներ։)))))) Ամեն դեպքում մի բան անփոփոխ է՝ սուրճի քանակը։

Այսօր էր, թե երեկ կարդացի հոդված, որտեղ լրագրողի ասածը հետևյալն էր՝ թե վերջերս, ինչ Լևոն Տեր–Պետրոսյանը հայտարարել է իր առաջադրման մասին, ոչ ոք այլևս Հայաստանի մասին չի գրում, որովհետև սպասում են իրադարձությունների զարգացմանը։ Ու մեկ էլ, թե վարչապետի այցը ԱՄՆ–ում և Ֆրանսիայում չեն լուսաբանել, քանի որ իրադարձություն չէր և հետո էլ՝ ԼՏՊ–ի հայտնվելուց հետո նա արդեն թիվ մեկ նախագահացուն չէ։

Հասկանալու համար, թե ինչու է Ամերիկյան մամուլը կամ Արևմտյան մամուլը լռում, գոնե պետք է ապրել այնտեղ։ Ու տեսնել, որ իրականում ախր մեր Հայաստանը էնքան աննշան, էնքան անհետաքրքիր թեմա է, որ ոչ մի նորմալ լրատվամիջոց չի անդրադառնա դրան։ Մեզ բոլորիս, ի ծնե թվում է, թե մենք յուրահատուկ ենք ՄԱԿ–ի անդամ մյուս 117 երկրներից։ Բայց ախր դա այդպես չէ։

Իսկ ինչ պետք է գրի Արևմտյան մամուլը՞՝ որ ևս մեկ թեկնածու է հայտնվել, որ հանրահավաք է եղել, թե որ առաջին նախագահը էլի ուզում է նախագահ դառնալ։ Դա այս պահին տեղի է ունենում աշխարհի գոնե մի 30 երկրում։ Որ մեկի մասին գրի։

Ուզում եք իմանալ կոնկրետ Ամերիկյան մամուլը ինչի մասին է գրում. այս շաբաթվա թեմաներն են

•  Բրիտնի Սպիրսի նոր ձայնասկավառակը «Blackout»
• Հուգո Չավեսի նոր ձայնասկավառակը
• Դեմոկրատների բանավեճը NBC-ով
• Ի վերջո այս շաբաթ Հալոուինն էր....
• Վրաստանի հանրահավաքները
• Իրաքը, որպես հավերժ հրատապ թեմա

Վերջերս զրուցում էի Պետդեպարտամենտի մի պաշտոնյայի հետ։ Գիտեք ի՞նչ ասաց. որ ամեն օր Վաշինգտոն է գալիս 5-10 Պետական պատվիրակություն։ Հիմա պարզ է՞, որ հայկական թեման ամերիկյան մամուլով կլուսաբանվի այնքան ժամանակ, մինչև Հայաստանում տեղաշարժ լինի։ Իսկ դա կլինի առավելագույնը փետրվարին։ Մինչև այդ, ոչինչ մի սպասեք։ Իսկ փետրվարին էլ՝ գուցե փոքրիկ մի պարբերություն չորս նախադասությամբ։ Ինչ վերաբերում է ռուսական լրատվամիջոցներին, ապա նրանց մասին ուղղակի ամոթ է խոսելը...